Quhem Gëzim, jam 34 vjeç dhe jam nga Tetova. Prej se mbaj mend, ditët e mia nisin në katër të mëngjesit, në furrën që babai im e hapi para tridhjetë vjetësh pranë Çarshisë.
Miell, ujë, kripë, maja. Zjarri i furrës. Zëri i babait që numëron tepsitë.
Shumica e shokëve të mi ikën: në Zvicër, në Gjermani, në Austri. Unë mbeta. Jo sepse nuk kisha mundësi, por sepse më pëlqente të isha njeriu që i jep qytetit bukën e parë të ditës.
Një mëngjes gushti, pak pas pesës, ra zilja e derës.
Hyri një vajzë me atlete të bardha, me flokët të lidhur shpejt e shpejt dhe me telefonin në dorë. Dukej sikur nuk kishte fjetur fare.
“A keni Gipfeli?”, pyeti.
E shikova pa e kuptuar. Ajo i hodhi një sy vitrinës, qeshi me veten dhe e gjeti fjalën:
“Kifle. Ato, aty. Edhe dy bukë për gjyshen.”
Fliste shqip me atë theksin e fëmijëve të diasporës, gjysmë të Tetovës dhe gjysmë të një vendi tjetër. Quhej Lea. Kishte lindur në Cyrih, ku prindërit e saj kishin emigruar para se ajo të vinte në jetë. Çdo gusht vinte te gjyshja, në një fshat mbi qytet.
Të nesërmen erdhi përsëri. Edhe të pasnesërmen.
Në ditën e katërt, kur hyri, kiflet e saj i kisha futur tashmë në qese.
“Si e dite?”, pyeti.
“Furrxhiu i mirë i njeh mysafirët.”
“Unë s’jam mysafire. Jam prej këtu.”
E tha me aq bindje, sa nuk ia ktheva.
Filluam të shiheshim në mbrëmje, kur unë zgjohesha nga gjumi i pasdites dhe ajo kthehej nga dasmat e kushërinjve. Shëtisnim pranë Xhamisë së Larme, pinim çaj në lokale ku pronarët më njihnin që fëmijë. Ajo më pyeste për gjithçka: pse të gjithë e njihnin njëri-tjetrin, pse askush nuk nxitonte, pse unë nuk kisha ikur si të tjerët.
“Sepse këtu jam unë”, i thashë.
Ajo heshti gjatë.
“Unë ende s’e di ku jam unë”, tha më në fund.
Natën e fundit para nisjes së saj, u ngjitëm me makinë në Kodrën e Diellit. Ishte gusht, por lart frynte një erë e ftohtë. I dhashë xhaketën time. Qëndruam gjatë duke parë dritat e qytetit poshtë.
“Kur të kthehem në Cyrih, kjo do të duket si ëndërr”, tha.
“Atëherë mos u kthe.”
Ajo e mori si shaka. Unë nuk e kisha thënë si shaka.
M’u afrua dhe më puthi. Duart i kishte të ftohta. Buzët jo.
Për një vit, dashuria jonë jetoi në ekran. Jetonim në të njëjtën orë, por jo në të njëjtën kohë. Unë zgjohesha kur ajo sapo kishte fjetur. Ajo dilte me shoqet kur unë duhej të shkoja në gjumë. Shpesh flisnim vetëm në ato pak minuta mes alarmit tim dhe ëndrrës së saj.
Ajo erdhi për Vitin e Ri. Unë shkova në Cyrih në pranverë.
Cyrihu ishte i pastër, i qetë, i saktë. Trenat vinin në minutë. Njerëzit flisnin me zë të ulët. Lea më çonte nëpër qytet me krenari, sikur po më tregonte shtëpinë e saj. Dhe ishte shtëpia e saj.
Shoqet e saj flisnin gjermanishten zvicerane dhe kalonin në anglisht kur më drejtoheshin mua. Unë kuptoja gjysmën. Buzëqeshja në vendet e gabuara. Për herë të parë në jetë u ndjeva si një bukë e harruar jashtë tepsisë.
Në darkë te prindërit e saj, babai i Leas ishte i sjellshëm dhe i ngrohtë. Por në një çast, ndërsa më mbushte gotën, më pyeti:
“E çka ke me punu këtu, more bir?”
Nuk e pyeti me keqdashje. Ishte pyetja që çdo baba në mërgim ia bën djalit që i ulet në tavolinë. Unë nuk kisha përgjigje.
Kur u ktheva në Tetovë, babai kishte filluar të ulej më shpesh mes dy tepsive. Duart nuk i shkonin më si dikur. Pa më thënë asgjë, ma la mua çelësin e furrës.
Atë vjeshtë, Lea ma tha hapur në një video-thirrje:
“Eja këtu. Mëson gjermanisht, punon në një furrë, pas disa vitesh hap tënden. Të ndihmoj unë.”
“Po ti?”, e pyeta. “A do të vije ti në Tetovë?”
Ajo qeshi. Pastaj pa fytyrën time dhe e kuptoi se nuk po bëja shaka.
“Gëzim, unë jam avokate. Këtu kam punën, prindërit, gjithë jetën time.”
“Edhe unë.”
Heshtëm gjatë. Asnjëri nuk e mbylli i pari thirrjen.
Gushtin tjetër, pak pas pesës, zilja e derës ra përsëri. Kiflet e saj ishin gati në qese.
Ajo u ul në karrigen e vogël pranë vitrinës, aty ku ulej babai për të pushuar, dhe më shikoi duke punuar për një kohë të gjatë.
“E kam kuptuar këtë verë”, tha. “Në Tetovë unë jam mysafire. E dua, por dy javë në vit.”
“Dhe unë në Cyrih do të jem gjithmonë dikush që ti duhet ta mbrosh”, i thashë.
Nuk u grindëm. Kjo ishte më e rënda. Do të ishte më lehtë po të kishte faj njëri prej nesh. Por asnjëri nuk po i kërkonte tjetrit diçka të gabuar. Secili po i kërkonte tjetrit të hiqte dorë nga vetja.
Atë verë kaluam bashkë çdo mbrëmje, sikur të dy e dinim se po i mblidhnim për më vonë. Natën e fundit nuk u ngjitëm në Kodrën e Diellit. Ishte e tepërt.
Ajo u nis në fund të gushtit. Nuk e mbyllëm me fjalë të mëdha. Më përqafoi në derë të furrës, me miell në xhaketën e saj, dhe tha vetëm:
“Kujdes babain.”
Ka kaluar më shumë se një vit. Një mëngjes, ndërsa po nxirrja tepsinë e parë, më erdhi një mesazh prej saj. Ishte foto e një kifleje në një kafene në Cyrih.
“Bleva Gipfeli sot. S’janë si të tuat.”
“S’kanë me qenë”, i shkrova.
Shpesh më pyesin pse nuk funksionoi. Njerëzit presin të dëgjojnë për tradhti, për familje që nuk pranuan, për një tjetër. Nuk ishte asgjë e tillë.
Dashuria nuk ishte problemi. Problemi ishte se secili prej nesh kishte një jetë që e donte po aq sa donte tjetrin.
Çdo gusht, pak pas pesës, kur bie zilja e derës, ende e ngre kokën.
