Quhem Shpresa, jam 61 vjeçe dhe jetoj në Prishtinë. Prej tridhjetë e pesë vjetësh jap mësim gjuhë shqipe. Burri im, Faiku, ndërroi jetë para katër vjetësh. Djali jeton me familjen në katin poshtë meje, ndërsa vajza prej shumë vitesh është në Shtutgart.
Facebook-un ma hapi vajza ime, Teuta, që të shihja fotot e nipave. E përdorja vetëm për këtë dhe për urimet e ditëlindjeve.
Një mbrëmje marsi, mora një mesazh nga një emër që nuk e kisha parë prej dyzet vjetësh.
“A je ti Shpresa që ulej në bankën e tretë, pranë dritares, në gjimnazin ‘Sami Frashëri’?”
Ishte Iliri.
E lexova aq herë, sa ekrani m’u fik dy herë në dorë.
Në vitin 1983 ishim tetëmbëdhjetë vjeç, në vitin e fundit të gjimnazit. Iliri më priste pas mësimit dhe shëtisnim në Korzo, gjithmonë me një metër largësi mes nesh, sepse dikush nga lagjja mund të na shihte. Ai shkruante vjersha të këqija dhe unë ia korrigjoja drejtshkrimin. Më vonë më tha se aty e kishte kuptuar që do të bëhesha mësuese.
Në vitin 1991 iku në Zvicër, që të mos e dërgonin në luftë me ushtrinë jugosllave. Për një vit më shkroi letra. Pastaj erdhën vitet e rënda, letrat u rralluan dhe një ditë pushuan fare. Në vitin 1993 u martova me Faikun.
Natën para dasmës i dogja të gjitha letrat e Ilirit në sobë. Ashtu më dukej e drejtë. Një nuse nuk shkon në shtëpi të re me letrat e një tjetri.
Me Faikun kaluam njëzet e nëntë vjet të mira. Nuk ishte dashuri si në libra, por ishte respekt, punë dhe dy fëmijë që i rritëm me ndershmëri. E desha në mënyrën time. Kur iku, mendova se edhe pjesa ime e jetës për dashurinë kishte ikur me të.
Iliri më shkroi se edhe ai kishte mbetur vetëm. E shoqja i kishte vdekur para tre vjetësh. Jetonte në Sankt Gallen dhe fëmijët i kishte të rritur e të martuar.
Në fillim i shkruaja vetëm përshëndetje të shkurtra. Pastaj mesazhe më të gjata. Më vonë ai filloi të më dërgonte mesazhe zanore, sepse, siç më tha, “me gishtat e mi të trashë, një mesazh më merr një orë”.
Zëri i tij ishte më i thellë, por e qeshura ishte e njëjta.
Çdo mëngjes, para kafes, kontrolloja telefonin. Fillova t’i ngjyeja përsëri flokët. Bleva një shall ngjyrë qershie, që shitësja tha se më shkonte. Në pasqyrë pashë një grua që nuk e kisha parë prej kohësh.
Djali im, Dritoni, e vuri re i pari.
“Mama, kush të shkruan kaq shpesh?”
“Një shok i vjetër i shkollës.”
Nuk më pyeti më. Por pas disa javësh, një të diel, ndërsa po hanim drekë, telefoni im u ndez mbi tavolinë. Në ekran doli emri i Ilirit dhe një zemër e vogël, që ai e kishte vënë ndoshta pa e ditur as vetë çfarë do të thoshte.
Dritoni e pa. E reja uli sytë. Mbesa ime vazhdoi të hante pa kuptuar asgjë.
Pas drekës, Dritoni erdhi pas meje në kuzhinë dhe mbylli derën.
“Mama, a e di çka po bën? Babi s’ka vdekur për ne. Çka kanë me thanë komshinjtë? Që nana e Dritonit, në këtë moshë, po u shkruan burrave në internet?”
“Nuk po u shkruaj burrave. Po i shkruaj një njeriu.”
“Po e turpëron familjen.”
Ai doli. Unë mbeta duke larë një pjatë që ishte e pastër prej kohësh.
Për dy javë nuk iu përgjigja Ilirit. Ai më shkroi një herë, pastaj sërish. Pastaj vetëm: “Nëse të kam bërë ndonjë të keqe, më fal. Nuk dua të të bëhem barrë.”
Atë natë më thirri Teuta nga Shtutgarti. E kishte marrë vesh nga e reja.
“Mama, a je mirë?”
Fillova të qaja si vajzë e vogël. Ajo më dëgjoi pa folur.
“Mama, babi të ka dashur shumë. E di çka do të donte? Që ti të qeshje përsëri. Dhe këto javë ke qeshur.”
Të nesërmen i shkrova Ilirit: “Nuk më ke bërë asgjë të keqe. Ma ke kujtuar si e kam emrin.”
Në korrik, si çdo verë, Iliri erdhi në Prishtinë. Më kërkoi të takoheshim vetëm për kafe, ku të doja unë. Zgjodha shkallët e gjimnazit.
Kur mbërrita, ai ishte ulur aty me një qese të vogël letre në dorë. Kishte flokë krejt të bardha dhe pak bark, por kur më pa, i largoi sytë anash, siç bënte kur turpërohej në vitin 1983.
“Ke ardhë”, tha.
“Kam ardhë.”
Ecëm nëpër Korzo. Këtë herë pa një metër largësi.
Në kafene, ai nxori nga qesja një zarf të zverdhur. Ishte letra ime e fundit, e vitit 1992. E kishte mbajtur tridhjetë e katër vjet, edhe në shtëpinë ku jetoi me gruan e tij.
“Ajo e dinte”, tha. “Nuk u mërzit kurrë. Thoshte se çdo njeri ka një sirtar që nuk hapet.”
I tregova se unë i kisha djegur letrat e tij natën para dasmës.
Ai qeshi pa asnjë hidhërim.
“Atëherë ti ishe më e mençur se unë.”
“Jo”, i thashë. “Vetëm më e frikësuar.”
Kur dolëm nga kafeneja, në trotuarin përballë pashë Dritonin me dy shokë. Na pa. Për një çast mendova ta lëshoja dorën e Ilirit, që e kisha kapur pa e kuptuar.
Nuk e lëshova.
Atë mbrëmje Dritoni erdhi në banesën time. Nuk bërtiti. Ishte më keq: ishte i lënduar.
“Gjithë qyteti tash e di.”
“Le ta dijë.”
Pastaj i thashë atë që nuk ia kisha thënë askujt, as vetes:
“Kam qenë vajzë e mirë, grua e mirë, nënë e mirë, gjyshe e mirë. Tani dua të jem edhe Shpresa. Vetëm kaq.”
Ai qëndroi gjatë te dera. Pastaj iku pa thënë asgjë.
Iliri u kthye në Zvicër në fund të gushtit. Flasim çdo mbrëmje. Më ka ftuar në Sankt Gallen në pranverë. Ende nuk i kam dhënë përgjigje. Jo sepse nuk dua, por sepse në moshën time çdo vendim ka brenda edhe emrat e fëmijëve dhe të nipave.
Dritoni ende nuk flet për të. Por diçka ka ndryshuar.
Të dielën e kaluar, pas drekës, kur po ngrihesha nga tavolina, më pyeti pa më shikuar në sy:
“Në prill… a të duhet dikush me të çu në aeroport?”
Nuk iu përgjigja menjëherë. Mbesa ime, që po vizatonte në skaj të tavolinës, ngriti kokën.
“Gjyshe, pse po qesh?”
Nuk e di çfarë do të ndodhë në prill. Nuk e di sa vite na kanë mbetur, as mua, as Ilirit. Por kam mësuar se në asnjë moshë nuk është vonë që dikush të të thërrasë me emër.
