Donald Trump, ka rikthyer në qendër të vëmendjes një prej ambicieve të tij më të hershme: Çmimin Nobel për Paqe.
Pas takimit të 18 gushtit me presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy dhe liderë evropianë në Washington, Trump deklaroi me plot gojë: “Kam mbyllur gjashtë luftëra”. Të nesërmen, në një intervistë për Fox News, ai e korrigjoi veten: “Në fakt, shtatë.”
Këto deklarata nuk janë të reja për të. Trump prej vitesh është përpjekur ta vendosë veten në radhën e liderëve botërorë të shpërblyer me Nobel, duke e quajtur veten “presidenti i paqes” dhe duke ironizuar rivalin e tij Barack Obama, i cili mori çmimin vetëm në muajin e nëntë të presidencës së tij. Po ashtu, presidenti amerikan pretendon edhe shtatë konflikte që i ka mbyllur.
Një histori e gjatë me Nobelin
2019 – Trump tha se ish-kryeministri japonez Shinzo Abe e kishte nominuar për Nobel, pas samitit me Kim Jong Un mbi programin bërthamor të Koresë së Veriut. “Obamës ia dhanë pas 15 sekondash, mua nuk do ma japin kurrë”, deklaroi ai.
2020 – Ai u ankua se Nobeli iu dha kryeministrit etiopian Abiy Ahmed për paqen me Eritrenë, ndërkohë që, sipas tij, ishte Trump ai që kishte shmangur luftën.
2024 – Në një miting parazgjedhor, Trump u shpreh: “Po të më quanin Obama, Nobelin do ta merrja për 10 sekonda.”
2025 – Gjatë një takimi me Netanyahu dhe më pas me Zelensky, ai tha: “E meritoj Nobelin, por ata kurrë nuk do ma japin.”
“Shtatë luftërat” e Trump
Armenia-Azerbajxhan
Më 8 gusht 2025, në Shtëpinë e Bardhë u shpall një marrëveshje paqeje mes Jerevanit dhe Baku-së për Nagorno-Karabakh. Dy liderët madje e nominuan Trump për Nobelin. Analistët e pranojnë këtë si arritjen më të prekshme, por theksojnë se ndikimi i dobësuar i Rusisë në Kaukaz ishte faktor vendimtar.
Tajlanda-Kamboxhia
Pasi shpërthyen luftime të përgjakshme në korrik, Trump kërcënoi me tarifa tregtare nëse palët nuk do pranonin armëpushimin e ndërmjetësuar nga Malajzia. Marrëveshja e brishtë ndali përkohësisht dhunën, por konfliktet e vjetra kufitare mbeten pezull.
Rwanda-Republika Demokratike e Kongos
Në qershor, Trump solli palët në Washington pas rikthimit të rebelëve M23 në lindje të Kongos. U nënshkrua një marrëveshje për rinovimin e armëpushimit të vitit 2024. Trump e shpalli këtë “një nga luftërat më të tmerrshme të ndaluara ndonjëherë”.
Izrael-Iran
Pas 12 ditësh lufte dhe bombardimeve amerikane mbi tri objekte bërthamore iraniane, Trump shpalli fundin e luftës. Netanyahu e falënderoi SHBA-në, ndërsa Khamenei e quajti “fitore për Iranin”. Ekspertët theksojnë se nuk pati marrëveshje të vërtetë paqeje – thjesht një pauzë e përkohshme.
India-Pakistani
Luftimet katërditore në Kashmir u ndalën më 10 maj 2025. Trump pretendon se i ndërmjetësoi, por India e mohon çdo rol amerikan, duke thënë se marrëveshja ishte direkte mes dy palëve. Pakistani, megjithatë, e nominoi Trumpin për Nobel.
Egjipti-Etiopia
Kriza për digën gjigante GERD në Nil mbetet e pazgjidhur. Trump deklaroi se SHBA “financoi pjesërisht” digën dhe se po e “mbante paqen” mes dy vendeve. Addis Ababa e hodhi poshtë këtë si trill. Marrëveshje konkrete nuk ka.
Serbia-Kosova
Trump pretendon se parandaloi një përshkallëzim të ri në Ballkan, duke kërcënuar Serbinë e Kosovën me izolim tregtar. Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, tha se kishte informacion për një ndërhyrje të tillë. Shtëpia e Bardhë iu referua marrëveshjes ekonomike të vitit 2020 si bazë për pretendimet.
Çfarë thonë ekspertët?
Ekspertët paralajmërojnë se Trump shpesh e ngatërron menaxhimin e konflikteve me zgjidhjen e tyre. Shumë prej marrëveshjeve që ai përmend janë thjesht armëpushime të përkohshme, jo paqe të qëndrueshme.
Dr. Samir Puri nga Chatham House thotë: “Trump përdor presion ekonomik ose kërcënime për t’i detyruar palët të ndalin luftën, por nuk adreson shkaqet e saj.”
Dr. Theo Zenou nga Henry Jackson Society shton: “Ka absurditet në pretendimet e tij, por mes tyre ka edhe fara të vërteta – ai ndërhyn pa e futur ushtrinë amerikane drejtpërdrejt, gjë që nuk është për t’u nënvlerësuar.”
Abraham Accords dhe testi i madh: Ukraina
Pavarësisht deklaratave, arritja më e madhe diplomatike e Trump mbetet Marrëveshja e Abrahamit (2020), që normalizoi marrëdhëniet mes disa shteteve arabe dhe Izraelit – një moment historik që ende qëndron në fuqi, edhe pas luftës së tanishme në Gaza. Por mungesa e Arabisë Saudite në këtë marrëveshje mbetet sfida kryesore e tij.
Sot, fokusi i botës është tek Ukraina. Nëse Trump arrin të sjellë paqe atje, kjo mund të shënojë momentin vendimtar që do t’i hapte rrugën Nobelit. Por siç paralajmërojnë analistët, bota do ta gjykojë jo për fjalët, por për rezultatet konkrete.
Donald Trump po e përdor Nobelin si instrument politik dhe si pjesë të fushatës për trashëgiminë e tij historike. Por a janë “shtatë luftëra të mbyllura” prova e një presidenti paqeprurës, apo thjesht retorikë e stërmadhuar? Kjo mbetet e paqartë.
Një gjë është e sigurt: Trump e ka kthyer Çmimin Nobel në arenën e radhës të betejës së tij politike, duke e bërë atë jo vetëm një çështje prestigji personal, por edhe një element të fushatës së tij të përhershme për pushtet dhe lavdi. /Përshtatur nga “Sky News”
