A ka dalë jashtë kontrollit marrëdhënia midis Donald Trump dhe Vladimir Putin?
Një gazetë e njohur ruse mendon kështu. Ajo iu referua trenave për të ilustruar gjendjen aktuale të marrëdhënieve SHBA-Rusi. “Një përplasje ball për ballë duket e pashmangshme”, deklaroi së fundmi tabloidi Moskovsky Komsomolets.
“Lokomotiva e Trump dhe lokomotiva e Putinit po nxitojnë drejt njëra-tjetrës. Dhe asnjëra nuk do të fiket ose ndalet dhe do të kthehet mbrapsht.”
Për “lokomotivën e Putinit”, gjithçka është përpara me të ashtuquajturin “Operacion Special Ushtarak”: lufta e Rusisë në Ukrainë. Udhëheqësi i Kremlinit nuk ka treguar dëshirë për t’i dhënë fund armiqësive dhe për të shpallur një armëpushim afatgjatë.
Donald Trump ka shtuar presionin mbi Moskën, duke lëshuar ultimatume, duke kërcënuar me sanksione të reja dhe duke synuar partnerët tregtarë të Rusisë si India dhe Kina.
Ndërkohë, “lokomotiva e Trump” ka përshpejtuar përpjekjet për të ushtruar presion mbi Moskën që t’i japë fund luftimeve: duke shpallur afate, ultimatume, kërcënime për sanksione shtesë kundër Rusisë dhe tarifa të larta ndaj partnerëve tregtarë të Rusisë, si India dhe Kina.
Shtojini të gjitha këtyre edhe dy nëndetëset bërthamore amerikane për të cilat Presidenti Trump pretendon se i ka ripozicionuar më afër Rusisë.
Kur kalon nga të folurit për lokomotivat te nëndetëset bërthamore, gjërat janë serioze.
Por a do të thotë kjo se Shtëpia e Bardhë është vërtet në një “kurs përplasjeje” me Kremlinin për shkak të Ukrainës? Apo një vizitë në Moskë këtë javë nga i dërguari special i Donald Trump, Steve Witkoff, është një shenjë se pavarësisht gjithë këtyre pozave, një marrëveshje midis Rusisë dhe Amerikës për t’i dhënë fund luftimeve është ende e mundur?
Një fillim i ngrohtë pas kthimit të Trump
Në javët e para të presidencës së dytë Trump, Moska dhe Uashingtoni dukeshin në rrugën e duhur për të rinisur marrëdhëniet e tyre dypalëshe. Nuk pati asnjë shenjë për një përplasje ballore. Ndonjëherë dukej sikur Vladimir Putin dhe Donald Trump ishin në të njëjtën karrocë, duke lëvizur në të njëjtin drejtim. Në shkurt, Shtetet e Bashkuara morën anën e Rusisë në Kombet e Bashkuara, duke kundërshtuar një rezolutë të hartuar nga Evropa që kishte dënuar “agresionin” e Rusisë në Ukrainë. Në një telefonatë atë muaj, të dy presidentët folën për vizitat në vendet e njëri-tjetrit. Dukej sikur një samit Putin-Trump mund të ndodhte çdo ditë.
Ndërkohë, administrata Trump po ushtronte presion mbi Kievin, jo mbi Moskën, dhe po nxiste konflikte me aleatët tradicionalë të SHBA-së, si Kanadaja dhe Danimarka. Në fjalime dhe intervista televizive, zyrtarët amerikanë ishin kritikë të ashpër ndaj NATO-s dhe udhëheqësve evropianë.
E gjithë kjo ishte muzikë për veshët e Kremlinit.
“Amerika tani ka më shumë të përbashkëta me Rusinë sesa Uashingtoni me Brukselin ose me Kievin”, tha për gazetën Izvestia në mars politologu Konstantin Blokhin nga Qendra për Studime të Sigurisë e Akademisë së Shkencave Ruse.
Muajin pasardhës, e njëjta gazetë po shkruante: “Trumpistët janë revolucionarë. Ata janë shkatërrues të sistemit. Uniteti i Perëndimit nuk ekziston më. Gjeopolitikisht nuk është më një aleancë. Trumpizmi e ka shkatërruar konsensusin transatlantik me besim dhe shpejtësi.”
I dërguari i Trump, Steve Witkoff, ka bërë 4 vizita në Rusi vetëm në dy muaj, duke zhvilluar orë të tëra bisedimesh private me Presidentin Putin. Ai ishte kthyer në një vizitor të rregullt në Rusi. Ai bëri katër udhëtime këtu në pak më shumë se dy muaj, duke kaluar orë të tëra në bisedime me Vladimir Putinin. Pas një takimi, udhëheqësi i Kremlinit i dhuroi atij një portret të Donald Trump për ta çuar në Shtëpinë e Bardhë.
Presidenti Trump u tha se u prek “qartësisht” nga gjesti. Por Presidenti Trump po kërkonte më shumë sesa thjesht një pikturë nga Moska. Ai donte që Presidenti Putin të nënshkruante një armëpushim gjithëpërfshirës pa kushte në Ukrainë.
Zhgënjimi në rritje i Trumpit
I bindur se Rusia mban iniciativën tani në fushën e betejës, Vladimir Putin ka ngurruar të ndalojë luftimet, pavarësisht pretendimit të tij se Moska është e përkushtuar ndaj një zgjidhjeje diplomatike.
Kjo është arsyeja pse Donald Trump është bërë gjithnjë e më i frustruar me Kremlinin. Në javët e fundit ai i ka dënuar sulmet e pamëshirshme të Rusisë ndaj qyteteve ukrainase si “të neveritshme”, “të turpshme” dhe e ka akuzuar Presidentin Putin se po flet “shumë budallallëqe” për Ukrainën.
Të dy burrat u takuan dhe folën gjatë personalisht në Helsinki në vitin 2018, por marrëdhëniet aktualisht janë të tendosura.
Muajin e kaluar, Donald Trump njoftoi një ultimatum 50-ditor drejtuar Presidentit Putin për t’i dhënë fund luftës, duke kërcënuar me sanksione dhe tarifa. Më pas ai e uli këtë afat në 10 ditë. Afati pritet të skadojë në fund të kësaj jave. Deri më tani, nuk ka asnjë shenjë se Vladimir Putin do t’i nënshtrohet presionit nga Uashingtoni.
Nga ana tjetër, sa në presion ndihet realisht Vladimir Putini?
“Meqenëse Donald Trump ka ndryshuar kaq shumë afate dhe ka devijuar në një mënyrë ose në një tjetër, nuk mendoj se Putini e merr seriozisht”, shprehet Nina Khrushcheva, një profesoreshë e çështjeve ndërkombëtare në The New School, një universitet në New York City.
Trump i ka quajtur publikisht sulmet e Rusisë në qytetet ukrainase “të neveritshme” dhe “të turpshme”. “Putini do të luftojë për aq kohë sa të mundet, ose, nëse Ukraina nuk thotë: ‘Jemi të lodhur, jemi të gatshëm të pranojmë kushtet tuaja’.
“Mendoj se Putini rri ulur aty në Kremlin dhe mendon se po përmbush ëndrrat e carëve rusë, dhe pastaj të sekretarëve të përgjithshëm si Jozef Stalini, duke i treguar Perëndimit se Rusia nuk duhet të trajtohet me mungesë respekti”, shprehet ajo.
Një marrëveshje është ende e mundur
Nga fotografia që kam pikturuar deri më tani, mund të duket sikur një përplasje ballore midis lokomotivave të Putinit dhe Trumpit është e pashmangshme. Por jo domosdoshmërisht.
Donald Trump e sheh veten si një njeri që arrin marrëveshje të shkëlqyera dhe, nga sa duket, ai nuk është dorëzuar së përpjekuri për të siguruar një të tillë me Vladimir Putinin.
Steve Witkoff pritet të kthehet në Rusi këtë javë për bisedime me udhëheqësin e Kremlinit. Nuk e dimë se çfarë lloj oferte mund të sjellë me vete. Por disa komentatorë në Moskë parashikojnë se do të ketë më shumë karrotë sesa shkop. Nuk kaloi pa u vënë re fakti që të dielën Presidenti Trump tha se Rusia “duket se është mjaft e mirë në shmangien e sanksioneve”.
Pavarësisht presionit në rritje, Putini nuk ka ndryshuar qëndrim në kërkesat kryesore, duke këmbëngulur në neutralitetin e Ukrainës dhe kufizime të rrepta mbi ushtrinë e ardhshme të Ukrainës.
Të hënën, Ivan Loshkarev, profesor i asociuar i teorisë politike në Universitetin MGIMO, Moskë i tha Izvestia-s se për të lehtësuar dialogun, zoti Witkoff mund të paraqesë “oferta të favorshme bashkëpunimi [ndaj Rusisë] që do të hapeshin pas një marrëveshjeje për Ukrainën”.
A mund të jetë kjo e mjaftueshme për të bindur Kremlinin të bëjë paqe pas tre vitesh e gjysmë lufte?
Nuk ka garanci.
Në fund të fundit, deri më tani në Ukrainë, Vladimir Putin nuk është tërhequr nga kërkesat e tij maksimaliste mbi territorin, neutralitetin e Ukrainës dhe madhësinë e ardhshme të ushtrisë ukrainase.
Donald Trump dëshiron një marrëveshje. Vladimir Putin dëshiron fitoren.
