Një dokument sekret 38-faqësh që po qarkullon në administratën e Donald Trump zbulon një plan të padëgjuar më parë për Gazën, i cili parashikon zhvendosjen masive të gjithë popullsisë palestineze dhe administrimin e enklavës nga Shtetet e Bashkuara për të paktën një dekadë. Plani mban emrin simbolik “GREAT Trust” – Gaza Reconstitution, Economic Acceleration and Transformation Trust – dhe është frymëzuar nga vetë ideja e Trump për të “marrë Gazën në zotërim” e për ta kthyer atë në një destinacion luksoz me resorte, qendra teknologjike dhe qytete të mençura të ndërtuara mbi rrënojat e një populli të shkatërruar.
Në dokument thuhet qartë se qëllimi është transformimi i Gazës në një qendër turizmi dhe industrie të avancuar, por që në fazën e parë nënkupton një “relokim vullnetar” të më shumë se dy milionë banorëve palestinezë. Ata që do të largohen do të marrin një kompensim financiar prej 5,000 dollarësh, katër vite pagesë qiraje në vendin pritës, si dhe ndihmë ushqimore për një vit. Çdo palestinez do të marrë gjithashtu një “token” digjital që përfaqëson pronën e tij, i cili mund të përdoret për të financuar një jetë të re jashtë ose për të kërkuar një apartament në një nga gjashtë deri në tetë qytetet e reja të projektuara me inteligjencë artificiale që do të ndërtohen mbi tokën e Gazës.
Sipas llogaritjeve të përfshira në plan, largimi i çdo individi nga Gaza do t’i kursejë trustit 23,000 dollarë krahasuar me kostot e strehimit dhe shërbimeve për të mbijetuarit që zgjedhin të qëndrojnë në zona të mbyllura dhe të siguruara gjatë periudhës së rindërtimit. Me fjalë të tjera, zhdukja demografike e palestinezëve paraqitet si opsioni më ekonomik për investitorët. Dhe këta investitorë, sipas planit, do të jenë baza kryesore e financimit të projektit. Në dallim nga Fondacioni Humanitar i Gazës, i cili shpërndan ushqime nëpërmjet kontraktorëve privatë amerikanë të armatosur dhe që varet nga donacionet, GREAT Trust nuk kërkon fonde qeveritare. Ai parashikon projekte masive në sektorin publik dhe privat, nga fabrika makinash elektrike, qendra të të dhënave, e deri te resorte bregdetare dhe kullat e banimit, duke ofruar kthim të katërfishuar të investimeve mbi një kapital fillestar prej 100 miliardë dollarësh pas 10 vjetësh.
Dokumenti është hartuar nga bashkëpunëtorë izraelitë të afërt me qarqet e djathta në Tel Aviv dhe ekspertë të Boston Consulting Group, dy prej të cilëve janë shkarkuar pas rrjedhjes së informacionit në media. Në një takim të mbajtur në Shtëpinë e Bardhë më 27 gusht 2025, Trump bashkë me Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, të dërguarin special Steve Witkoff, Jared Kushner dhe ish-kryeministrin britanik Tony Blair diskutuan për këtë plan, megjithëse nuk pati deklarata publike. Blair u distancua më pas nga çdo ide që përfshin zhvendosje të detyruar të palestinezëve.
Plani “GREAT Trust” nuk është i vetmi në qarkullim. Vendet arabe, përfshirë Egjiptin, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Autoritetin Palestinez, kanë prezantuar një plan alternativ që mbështetet në rikthimin e administratës palestineze, mbështetur nga vende të Gjirit dhe pa praninë izraelite. Në një samit të marsit 2025, liderët arabë miratuan këtë projekt si të vetmin të pranueshëm. Por Izraeli dhe SHBA e kanë refuzuar këtë propozim. Benjamin Netanyahu vazhdon të kërkojë çarmatimin e Hamasit dhe kontrollin e përhershëm të sigurisë nga ushtria izraelite në Gaza, ndërsa ministrat ekstremistë në koalicionin e tij kërkojnë aneksimin e plotë të territorit dhe vendosjen e kolonëve hebrenj.
Ndërkohë, zyrtarët izraelitë po kërkojnë vende pritëse për palestinezët e zhvendosur. Emrat që përmenden janë tronditës: Libia, Etiopia, Sudani i Jugut, Indonesia dhe Somaliland – të gjitha zona me kriza të brendshme, luftëra civile dhe kushte ekstreme varfërie. Somaliland madje ka ofruar strehim për palestinezët në këmbim të njohjes si shtet të pavarur nga SHBA, një ofertë që Trump e ka quajtur “interesante” dhe është duke u shqyrtuar.
Vetë Trump, gjatë një konference për shtyp me Netanyahun, deklaroi se “SHBA do ta marrë në zotërim Gazën” dhe shtoi se “çdo kush që kam folur e do këtë ide”. Ai e përshkroi Gazën si një “demolim të madh me potencial të jashtëzakonshëm turistik, një vend fenomenal pranë detit, me klimë perfekte”. Në stilin e tij karakteristik, ish-presidenti amerikan premton se do ta rindërtojë Gazën si një projekt luksoz ndërkombëtar, por vetëm pasi popullsia vendase të jetë larguar.
Në thelb, ky plan ngre shqetësime serioze për të drejtën ndërkombëtare, për të drejtën e kthimit, për sovranitetin palestinez dhe për mënyrën se si zhvendosja e një populli të tërë po paraqitet si një mundësi investimi. Nga njëra anë është vizioni i një “Riviere të Lindjes së Mesme” për turistët dhe investitorët ndërkombëtarë; nga ana tjetër, është zhdukja sistematike e një populli që kërkon drejtësi dhe dinjitet.
Nëse ky plan realizohet, bota do të përballet me një precedent të rrezikshëm ku pushtimi, zhvendosja dhe kolonizimi e ndërrojnë fytyrën e një populli të tërë në emër të fitimit dhe teknologjisë. /Përshtatur nga “Washington post”
