Një nga përpjekjet e fundit të Surroit për të bërë krejt çfarë mund të bënte që të minonte mundësinë e shqiptarëve për një shtet të vetin në Kosovë, që do të nënkuptonte shkatërrim të Jugosllavisë po se po, por edhe shkëputje nga Serbia, shënohet në Rambuje, gjatë kohës së bisedimeve të delegacionit shqiptar me atë serb.
Ngjarjen të plotë e ka sjellur gazetari, shkrimtari dhe historiani francez, Jacques Baudouin.
Baudouin, i emëruar kalorës në Urdhrin Kombëtar të Legjionit të Nderit në Francë, që më pas ishte edhe këshilltar i Bernard Kouchner, administratori i parë i UNMIK-ut në Kosovën e pasluftës, kur shkroi librin e tij “Lindja e një Demokracie, Hashim Thaçi dhe Rruga Drejt Kosovës së Pavarur”, një pjesë ia ka kushtuar specifikisht Veton Surroit.
Për vërtetësinë e librit, është zotuar edhe vetë Kouchner, më pas edhe Ministër i Punëve të Jashtme të Francës, që ka shkruar edhe parathënien e librit.
Në faqen 181 të këtij libri shënon një kapitull me emrin “Loja e Veton Surroit”.
Aty Baudouin shkruan se si Veton Surroi kishte tentuar të bënte një dredhi për të vënë në lajthitje grupin e Kosovës të përbërë nga Hashim Thaçi, Ibrahim Rugova dhe Rexhep Qosja.
Baudouin shkruan në libër se Surroi, pa dijeninë e të tjerëve, kishte marrë letrën e propozuar nga ndërkombëtarët për Marrëveshje me Serbët dhe po e përkthente.
Këtë Hashim Thaçi e kishte kuptuar vetëm rastësisht kur gjatë një shëtitje kishte parë Christopher Hill-in dhe Wolfgang Petrischin, të cilët iu afruan dhe “e përgëzuan për pranimin e marrëveshjes të tillë siç e kishin propozuar ata në letrën e tyre”.
“I shastisur Hashim Thaçi hyri në sallë dhe zbuloi atëherë tekstin e letrës së përbashkët për të dyja palët që ai duhej t’ia përcillte Grupit të Kontaktit, ku thuhej: Palët e kanë pranuar sot marrëveshjen bazë dhe kapitujt politik për paqen dhe qeverisjen autonome të Kosovës”, tregon Baudouin.
Ky tekst, siç shkruan Baudouin në libër, “nuk e përmendte askund transformimin e UÇK-së apo referendumin për pavarësi”.
Atëherë, Thaçi, që ishte shef i delegacionit, shkruan Baudouin, nuk e kishte nënshkruar letrën, por “deshi të dinte kush e kishte dhënë pëlqimin e delegacionit pa folur me të”.
“Veton Surroi ndenji i heshtur dhe s’mundi të jepte asnjë shpjegim”, e përshkruan tensionin Baudouin.
“Të gjithë e dinin se ai kishte deklaruar se ishte i kënaqur me autonominë dhe e kuptuan se kishte luajtur prapa shpinës së delegacionit”, thuhet në librin e shkrimtarit/gazetarit francez.
Veton Surroi duke bërë lojë të dyfishtë, kishte provuar t’ia hidhte ekipit shqiptar dhe në anën tjetër kishte siguruar ndërkombëtarët se shqiptarët po pajtoheshin me autonomi brenda Serbisë, shuarje të UÇK-së dhe jo transformim në një trup tjetër dhe nuk e kërkonin pavarësinë në një fazë të mëvonshme.
Kjo lojë e tij e kishte vënë ekipin shqiptar në Rambuje në një pozicion tejet të pavolitshëm.
Hashim Thaçi do të duhej të risqaronte për ndërkombëtarët se nuk e pranon këtë lloj marrëveshje, kur tashmë ata veçse kishin krijuar përshtypjen se gjithçka ishte punë e kryer.
Baudouin e shpjegon kështu në libër.
“Kur Madeleine Albright hyri në sallë për të marrë letrën e marrëveshjes që të shkonte t’ia çonte palës serbe, Thaçi e njoftoi se, pa përmendjen e referendumit, delegacioni i tij s’mund ta firmoste këtë tekst”.
“Kjo është përgjegjësi e rëndë që po merr mbi vete”, i kishte thënë Albright duke e sugjeruar ta mendonte edhe njëherë.
Madje, shpjegon tutje situatën Baudouin, “Christopher Hill u përpoq të shtonte se ky dokument nuk e mohonte askund idenë e një referendumi, por Thaçi mundi t’i përgjigjej se është po aq e vërtetë se ky tekst as nuk e autorizonte askund”.
Sekretarja e shtetit amerikan aty nga fundi i pasdites kishte provuar edhe njëherë që ta bindte Thaçin duke i thënë se “nëse donin që trupat amerikane të vinin në Kosovë, ata duhej të thoshin po”.
“Por, më kot”, Thaçi dhe ekipi i shqiptarëve këmbëngulte në respektimin e të drejtës së tyre për Vetëvendosje.
Kështu Thaçi i kishte ikur lojës së Surroit, duke siguruar përfundimisht nga Shtetet e Bashkuar të Amerikës garancinë se do t’u mundësohej një referendum për pavarësi në të ardhmen dhe pikën e dytë më të rëndësishme, jo zhbërjen e UÇK-së, por transformimin në Trupën Mbrojtëse të Kosovës.
