Kontratat kolektive të nënshkruara ndër vite po vazhdojnë të rëndojnë buxhetet e komunave në Kosovë, duke krijuar një situatë shqetësuese financiare. Përveç obligimeve që rrjedhin nga këto marrëveshje, komunat po përballen edhe me kosto të konsiderueshme gjyqësore dhe përmbarimore, të cilat në disa raste tejkalojnë disa herë shumën që përfiton vetë punonjësi.
Një rast konkret i pagesave përmes procedurave gjyqësore dhe përmbarimore tregon përmasat e kësaj barre financiare.
Sipas të dhënave që disponon Gazeta Kosova, për një pagesë që i takon një mësimdhënësi, shuma prej 195.25 eurosh, Komuna detyrohet të paguajë gjithsej 695.85 euro.
Nga kjo shumë, mësimdhënësi përfiton 195.25 euro, ndërsa 500.60 euro shkojnë për taksa gjyqësore dhe përmbarimore.
Pra, vetëm 28.06 për qind e shumës totale përfundon te mësimdhënësi, ndërsa plot 71.94 për qind shkon për shpenzime të procedurave gjyqësore dhe përmbarimore.
E thënë ndryshe, kostot gjyqësore dhe përmbarimore janë rreth 2.56 herë më të larta se shuma që përfiton mësimdhënësi.
Kjo do të thotë se për çdo 195.25 euro që merr punonjësi, buxheti i komunës ngarkohet me edhe 500.60 euro shpenzime shtesë.
Problemi i kontratave kolektive nuk është i ri. Marrëveshjet e nënshkruara ndër vite ndërmjet institucioneve qendrore dhe sindikatave kanë prodhuar obligime financiare, të cilat në shumë raste nuk janë mbuluar me buxhet të mjaftueshëm.
Komunat, të cilat në shumë raste nuk kanë qenë pjesë e drejtpërdrejtë e negociatave për këto marrëveshje, po përballen me padi, vendime gjyqësore dhe përmbarime që prekin drejtpërdrejt buxhetet e tyre.
Sipas të dhënave të Asociacionit të Komunave të Kosovës, deri në prill të vitit 2026, komunave u ishin marrë rreth 55 milionë euro përmes vendimeve gjyqësore vetëm gjatë katër muajve të parë të vitit.
Ndërkaq, vlerësimi i Asociacionit për mjetet e marra nga komunat përmes vendimeve gjyqësore që nga viti 2022 arrin në rreth 344 milionë euro.
Këto pagesa rrezikojnë të kufizojnë investimet kapitale, projektet infrastrukturore, subvencionet dhe shërbimet që komunat duhet t’u ofrojnë qytetarëve.
Në këtë situatë shtrohen disa pyetje: Kush mban përgjegjësi për marrëveshjet që nuk janë shoqëruar me mbulim të mjaftueshëm buxhetor? Pse kostot e procedurave gjyqësore dhe përmbarimore janë kaq të larta në raport me shumën që përfiton punonjësi? Dhe a mund të gjendet një zgjidhje që mbron të drejtat e punëtorëve, pa i zhytur komunat në vështirësi financiare?
Një gjë është e qartë: faturën financiare në fund po e paguajnë buxhetet publike, ndërsa pasojat mund t’i ndiejnë drejtpërdrejt qytetarët.
