SHBA-të kanë njoftuar sanksione të reja kundër dy kompanive më të mëdha të naftës në Rusi, duke sinjalizuar një ndryshim të madh në qasjen e Donald Trump për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë. Masat e marra kundër Rosneft dhe Lukoil shënojnë herën e parë që SHBA-të kanë sanksionuar Rusinë që nga rikthimi i Trump në detyrë në janar.
Sekretari i thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, tha se sanksionet ishin të nevojshme për shkak të “refuzimit të Putinit për t’i dhënë fund kësaj lufte të pakuptimtë” dhe se kompanitë e synuara ishin përgjegjëse për financimin e “makinerive të luftës” të Kremlinit. Ai tha se SHBA-të ishin gjithashtu të përgatitura të ndërmerrnin veprime të mëtejshme.
Trump i ka quajtur sanksionet “të jashtëzakonshme”, por ekspertët mbeten të ndarë se sa efektive do të jenë ato në ngadalësimin e luftës së Rusisë dhe sjelljen e Vladimir Putinit në tryezën e negociatave me shumë që thonë se do të varet nga sa agresivisht do t’i zbatojë SHBA-të ato.
Çfarë është njoftuar?
Sanksionet e njoftuara nga Thesari do të ngrijnë të gjitha asetet që i përkasin Rosneft dhe Lukoil në SHBA, ndërsa në të njëjtën kohë kompanitë dhe individët amerikanë do të ndalohen të bëjnë biznes me to. Masat përfshijnë gjithashtu sanksione kundër dhjetëra degëve të kompanive.
SHBA-të po kërcënojnë gjithashtu me sanksione dytësore ndaj institucioneve të huaja financiare që bëjnë biznes me Rosneft dhe Lukoil – të cilat mund të përfshijnë bankat që lehtësojnë shitjet e naftës ruse në Kinë, Indi dhe Turqi.
Rosneft dhe Lukoil janë dy kompanitë më të mëdha të naftës në Rusi dhe përbëjnë gati gjysmën e eksporteve të naftës bruto të Rusisë, sipas Bloomberg. Të dyja kompanitë u sanksionuan nga Mbretëria e Bashkuar javën e kaluar, dhe të enjten BE do të njoftojë gjithashtu një sërë sanksionesh të reja kundër Rusisë.
Pse tani?
Gjatë fushatës zgjedhore në vitin 2024, Trump pretendoi se do t’i jepte fund luftës në Ukrainë “brenda 24 orësh” nëse zgjidhej. Por që kur u kthye në Shtëpinë e Bardhë, ai e ka gjetur detyrën më të vështirë nga sa e kishte imagjinuar. Angazhimi i tij ndaj luftës ka ndryshuar – që nga deklarata muajin e kaluar se Ukraina mund të rifitonte të gjithë tokën e humbur që nga pushtimi i vitit 2022, deri te sugjerimi i kësaj jave se rajoni i Donbasit të vendit duhet të ndahet në një mënyrë që do ta linte pjesën më të madhe të tij nën kontrollin rus.
Këtë javë, Trump u tërhoq papritur nga një samit i dytë i planifikuar me Putinin, mes raportimeve se administrata e tij ishte e frustruar nga parakushtet e vendosura për takimin nga pala ruse. Deri të mërkurën, padurimi i tij ishte i dukshëm, siç tha ai “çdo herë që flas me Vladimirin, zhvilloj biseda të mira dhe pastaj ato nuk çojnë askund”.
Trump i është rezistuar presionit nga aleatët në Kongres për të vendosur sanksione të mëtejshme, por mosgatishmëria e Rusisë për të ndryshuar qëndrimin e saj së bashku me lobimin e vazhdueshëm nga evropianët – duket se i ka ndryshuar llogaritjet e tij.
A do të funksionojë?
Taksat nga industria e energjisë përbëjnë rreth një të katërtën e buxhetit të Rusisë dhe sanksionet shtesë do të ndihmojnë në ngushtimin e mëtejshëm të aftësisë së Rosneft dhe Lukoil për të bërë biznes, duke ushtruar presion të mëtejshëm mbi Putinin.
Marshall Billingslea, një zyrtar i thesarit gjatë mandatit të parë të Trump, tha se kërcënimi për të synuar bankat që bëjnë biznes me të dyja kompanitë ishte ndër masat më kritike të njoftuara, pasi do ta bënte më të vështirë për kompanitë që importojnë naftë bruto ruse.
“Edhe nëse rafineritë indiane, kineze dhe turke duan të vazhdojnë të blejnë, bankat e tyre mund të thonë ‘jo’.”
Thomas Graham, një bashkëpunëtor në Këshillin për Marrëdhëniet me Jashtë, ishte më i kujdesshëm, duke i thënë Bloomberg se “Nëse Shtëpia e Bardhë mendon se kjo do të çojë në ndryshime rrënjësore në sjelljen e Kremlinit ose në politikën e Putinit, ata po e mashtrojnë veten… Kremlini ka qenë shumë i mirë në anashkalimin e këtyre lloj sanksioneve.”
Të tjerë kanë spekuluar se rrjedha e naftës ruse në Indi, një vend që është shfaqur si blerës i madh në tre vitet e fundit, mund të bjerë në mënyrë drastike si rezultat i sanksioneve të SHBA-së. Trump ka shtyrë kryeministrin e Indisë, Narendra Modi, të ndërpresë importet dhe masat e reja mund t’i përshpejtojnë këto lëvizje duke u dhënë rafinerive indiane një mjet për të dalë nga kontratat që janë bllokuar për vite me radhë, tha analisti i energjisë Thomas O’Donnell.
“Kjo është shumë domethënëse,” tha O’Donnell. “Ato mund ta shkatërrojnë Rusinë si një shtet petro.”
Në fund të fundit, ndikimi i masës së re do të varet nga sa aktive do të jenë SHBA-të në zbatimin e kërcënimeve të tyre kundër institucioneve financiare që bëjnë biznes me Rosneft dhe Lukoil. Administrata Biden zgjodhi të mos vendosë sanksione ndaj të dyja kompanive për shkak të shqetësimeve se një veprim i tillë mund të rriste kostot e energjisë në një kohë kur inflacioni në rritje më në fund po zbutej.
Ekspertët thonë se premtimi i fushatës së Trump për të mbajtur çmimet e benzinës të ulëta dhe për të menaxhuar krizën e kostos së jetesës mund të zbehë ndikimin e sanksioneve të reja, nëse ato fillojnë të ndikojnë në mënyrë dramatike në çmimin e naftës.
Çfarë mund të bënte më shumë SHBA-të?
Aleatët e Ukrainës vazhdojnë ta shtyjnë Trump drejt rrugëve të tjera të mbështetjes – midis tyre një plan për të përdorur asetet ruse të ngrira në fillim të luftës për të financuar mbrojtjen e Ukrainës. Këtë javë udhëheqësit e BE-së pritet të bien dakord për një kredi pa interes prej 140 miliardë eurosh (162 miliardë dollarë) për Ukrainën, të mbështetur nga asetet ruse të ngrira në Evropë. Raportet sugjerojnë se SHBA-të janë tërhequr nga mbështetja e një plani të tillë.
Volodymyr Zelenskyy gjithashtu po vazhdon të lobojë SHBA-të për armë me rreze të gjatë veprimi që mund të godasin thellë brenda Rusisë. Përpjekjet për të siguruar raketat Tomahawk në një takim në Shtëpinë e Bardhë javën e kaluar u prishën pasi Trump zhvilloi një telefonatë me Putinin.
Të mërkurën, Wall Street Journal raportoi se administrata Trump do ta lejonte Ukrainën të përdorte raketa me rreze të gjatë veprimi të furnizuara nga aleatët për sulme thellë brenda Rusisë, siç janë raketat kruiz Storm Shadow të furnizuara nga Britania, të përdorura për një sulm të kohëve të fundit në një uzinë kimike në Bryansk, pavarësisht shqetësimeve nga Uashingtoni për një përshkallëzim të mundshëm të tensioneve me Kremlinin.
Por Trump mohoi në mediat sociale se kishte hequr ndonjë kufizim, duke thënë “SHBA-të nuk kanë të bëjnë fare me ato raketa, ngado që të vijnë, apo me atë që bën Ukraina me to”./ The Gaurdian
