Pas muajsh vonese, Pentagoni do të zgjedhë që këtë javë kompaninë e mbrojtjes për të projektuar dhe ndërtuar avionin e ardhshëm luftarak të Marinës, thanë një zyrtar amerikan dhe dy persona të njohur me vendimin, në atë që do të jetë një përpjekje multimiliardë dollarëshe për një avion që shihet si thelbësor në përpjekjet e SHBA-së për t’iu kundërvënë Kinës.
Vendimi për të ecur përpara me një përzgjedhje u mor nga Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth të premten, tha zyrtari amerikan dhe një nga personat.
Marina Amerikane mund të shpallë fituesin e konkursit për të ndërtuar avionin e saj luftarak që këtë javë, tha një nga personat. Por, problemet e minutës së fundit kanë vonuar progresin në avionin e Marinës në të kaluarën dhe mund ta bëjnë këtë përsëri, thanë burimet.
Marina dhe Pentagoni nuk iu përgjigjën disa kërkesave për koment.
Bllokimet në F/A-XX nxjerrin në pah pyetje më të gjera rreth të ardhmes së aviacionit detar dhe rolit të transportuesve të avionëve në përballjen me Kinën. Vonesa e programit ose mungesa e fondeve mund ta lërë Marinën pa një luftëtar modern të aftë për të operuar nga transportuesit në vitet 2030 dhe më tej, duke minuar potencialisht aftësinë e flotës për të projektuar fuqi.
F/A-XX pritet të ketë aftësi të përparuara të fshehtësisë, rreze veprimi dhe qëndrueshmëri të përmirësuar, si dhe aftësinë për t’u integruar si me avionë luftarakë pa pilot, ashtu edhe me sistemet e mbrojtjes ajrore të Marinës me bazë në transportuesit e avionëve.
Kina ka qenë “jashtëzakonisht ambicioze në prototipimin e avionëve të gjeneratës së 6-të dhe në vendosjen në fushë të avionëve luftarakë dhe bombarduesve të gjeneratës së 5-të, kështu që ky çmim mund të shihet si një vendim i rëndësishëm për të mbajtur ritmin”, tha Roman Schweizer, një analist në TD Cowen.
Një mosmarrëveshje për financimin në pranverë dhe verë midis Pentagonit dhe Kongresit vonoi përparimin e programit.
Pentagoni kërkoi 74 milionë dollarë për avionin ajror për ta mbajtur atë me “financim minimal zhvillimi”. Disa zyrtarë të Pentagonit kishin kërkuar ta vononin programin deri në tre vjet, duke përmendur shqetësime në lidhje me inxhinierinë dhe kapacitetin e zinxhirit të furnizimit, raportoi Reuters në maj.
Kongresi dhe Marina kishin dëshiruar të ecnin përpara me dhënien e një kontrate. Kongresi futi 750 milionë dollarë për të përshpejtuar avionin F/A-XX në projektligjin masiv të shkurtimit të taksave dhe shpenzimeve, i cili u miratua në ligj këtë verë. Përveç kësaj, Kongresi caktoi 1.4 miliardë dollarë shtesë për F/A-XX në vitin fiskal 2026.
Përtej mosmarrëveshjes për financimin, gjatë vonesës disamujore pati edhe debate nëse kontraktorët e mbrojtjes Northrop dhe Boeing do të kishin vështirësi ta ndërtonin avionin sipas afatit.
Zyrtarët e mbrojtjes debatuan nëse Boeing mund të punësonte inxhinierë të mjaftueshëm për projektin, pasi iu dha një kontratë për të ndërtuar avionin ajror F-47 të Forcave Ajrore Amerikane në mars, thanë burimet. Ata debatuan gjithashtu nëse Northrop do të sforcohej nga kostot në rritje të programit të raketave balistike ndërkontinentale Sentinel, që synon të zëvendësojë raketat e vjetra Minuteman III, thanë burimet.
Sasia e avionëve luftarakë F/A-XX, vlera dhe afatet e sakta kohore të programit mbeten të klasifikuara, por kontrata të tilla të mëparshme, si ajo për F-35, kanë pasur një vlerë prej dhjetëra miliarda dollarësh gjatë jetëgjatësisë së tyre.
Marina Amerikane ende planifikon të blejë më shumë se 270 avionë luftarakë Lockheed Martin Corp (LMT.N), për flotën e saj të transportuesve. Më herët këtë vit, Lockheed Martin (LMT.N), u përjashtua nga gara F/A-XX.
Avionët e parë reaktivë të prodhimit pritet të hyjnë në shërbim në vitet 2030, ndërsa F/A-18 pritet të mbeten në shërbim deri në vitet 2040. /Përshtatur nga Reuters/
