Shkruan: Ismet Haziri
Nesër, në Hagë, pritet të shpallet verdikti për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin. Por për Kosovën, kjo nuk është vetëm një ditë gjyqi. Është një ditë kujtese, emocionesh dhe përballjeje me një të kaluar që ende dhemb.
Mbi sallën e gjyqit rëndon historia e një vendi të vogël që kaloi nëpër një luftë të tmerrshme. Para se të flasim për katër emra, duhet të kujtojmë mijëra të vrarë, fëmijët që nuk arritën të rriteshin, familjet e masakruara, shtëpitë e djegura dhe qindra mijëra njerëz të dëbuar nga vatrat e tyre.
Duhet t’i kujtojmë edhe gratë dhe vajzat e Kosovës që përjetuan dhunë seksuale dhe që për vite të tëra e bartën atë plagë në heshtje. Për shumë prej tyre, lufta nuk përfundoi në qershorin e vitit 1999. Ajo vazhdoi në kujtime, në netët pa gjumë dhe në një dhimbje që shpesh nuk u tregua kurrë.
E pastaj janë fëmijët.
Ata që u vranë në luftë nuk kishin zgjedhur as politikën, as luftën. Kishin vetëm një të drejtë: të jetonin. Sot, emrat e tyre janë pjesë e kujtesës së Kosovës dhe dëshmia më e dhimbshme se çfarë çmimi pagoi ky popull.
Prekazi, Reçaku, Mejë, Krusha, Izbica dhe shumë vende të tjera nuk janë thjesht emra në hartë. Janë plagë në kujtesën tonë kombëtare.
Prandaj, kur nesër të shqiptohet vendimi në Hagë, emocionet do të jenë të forta. Dhe është njerëzore të jenë të tilla.
Por Kosova duhet të tregojë se di ta përballojë edhe dhimbjen me dinjitet.
Drejtësia duhet të lihet të flasë përmes provave dhe ligjit. Nëse ka fajësi, ajo duhet pranuar. Nëse ka pafajësi, edhe ajo duhet respektuar. Sepse një Kosovë që kërkon drejtësi për viktimat e saj duhet të jetë e gatshme ta respektojë drejtësinë edhe kur vendimi është i dhimbshëm.
Por një aktgjykim nuk mund ta ndryshojë historinë e viktimave të Kosovës.
Nuk mund t’ua kthejë jetën fëmijëve të vrarë. Nuk mund t’i shërojë menjëherë plagët e grave të dhunuara. Nuk mund t’i kthejë të pagjeturit në shtëpitë e tyre. Dhe nuk mund ta fshijë kujtesën e një populli.
Ndërkohë, Kosova e pret këtë moment në një klimë të brishtë politike. Kriza institucionale dhe përplasjet ndërmjet partive e bëjnë edhe më të vështirë një periudhë që kërkon qetësi dhe përgjegjësi.
Sot nuk është koha për ta copëtuar Kosovën në kampe politike.
Partitë kalojnë. Shteti mbetet.
Prandaj, institucionet duhet të jenë mbi interesat ditore politike. Qytetarët kanë nevojë për siguri dhe qetësi, ndërsa partnerët ndërkombëtarë po e përcjellin me vëmendje situatën. Edhe ambasadat kanë paralajmëruar për mundësinë e protestave dhe zhvillimeve të tensionuara rreth ditës së verdiktit.
Kosova duhet t’u përgjigjet me pjekuri.
Të protestosh është e drejtë.
Të shprehësh dhimbjen është njerëzore.
Por dhuna nuk është patriotizëm.
Patriotizëm është ta duash Kosovën aq shumë sa të mos lejosh askënd ta dëmtojë atë, as armikun nga jashtë, as përçarjen nga brenda.
Nga Beogradi, Aleksandar Vuçiq e ka përcjellë me deklarata të ndryshme procesin dhe fatin e ish-krerëve të UÇK-së. Por verdiktin nuk e jep Beogradi. Nuk e jep Prishtina. Nuk e jep politika.
E jep gjykata.
Dhe Kosova duhet të presë vendimin me kokën lart.
Sepse nesër nuk gjykohet vetëm një kapitull politik. Në mendjen e shumë shqiptarëve do të rikthehen pamjet e luftës, fytyrat e të vrarëve, zërat e nënave, fëmijët që nuk u kthyen dhe shtëpitë që u dogjën.
Kjo është arsyeja pse kujtesa duhet të jetë më e fortë se çdo deklaratë e ditës.
Kosova nuk duhet ta harrojë të kaluarën, por as të mbetet peng i saj.
Duhet të ecë përpara si shtet.
Me drejtësi.
Me demokraci.
Me institucione funksionale.
Me respekt për viktimat.
Dhe me besimin se e ardhmja nuk ndërtohet me urrejtje, por me kujtesë dhe përgjegjësi.
Nesër do të flasë Haga.
Le të flasë drejtësia.
Por le të mos heshtë Kosova.
Le të flasin viktimat përmes kujtesës.
Le të flasin nënat përmes fotografive që ruajnë.
Le të flasin varret përmes heshtjes së tyre.
Dhe le të flasë një popull që, pavarësisht dhimbjeve dhe sprovave, ka ditur të mbijetojë dhe të ndërtojë shtetin e vet.
Për ata që ranë.
Për ata që mbijetuan.
Për ata që ende kërkojnë të pagjeturit e tyre.
Për fëmijët që nuk patën mundësi ta shohin Kosovën e lirë.
Kur flet Haga, le të mos heshtë kujtesa e Kosovës.
