Trupat ruse nxorën një pankartë kartoni nga vendi ku ishin fshehur me mbishkrimin: “Ne duam të dorëzohemi” të shkruara mbi të, në një pamje të lehtë të dronëve ukrainas që fluturonin sipër.
Për javë të tëra, rusët e kishin mbajtur fort këtë copë pemësh, pavarësisht sulmeve të përsëritura ukrainase. Por një armik i ri ishte vendosur jashtë strofullës së tyre, një armik që ata e dinin se nuk mund ta mposhtnin: një robot i vogël me rrota i mbushur me 138 paund eksploziv.
Dorëzimi rus ndaj një droni tokësor të kontrolluar nga distanca përgjatë frontit verilindor në qershor shënoi herën e parë që Ukraina mori një pozicion dhe mori robër lufte me ndihmën e një pajisjeje të tillë, thanë komandantët e Brigadës së Tretë Sulmuese, e cila kreu misionin. Washington Post rindërtoi operacionin e qershorit duke shqyrtuar pamjet e ofruara nga brigada dhe duke kryer intervista me komandantët e përfshirë në sulm.
Misioni, i cili u krye nga ekipet e dronëve të brigadës dhe trupat tokësore, ndihmoi Ukrainën të rimarrë një pozicion strategjik në rajonin e Kharkivit, duke ruajtur jetën e ushtarëve ukrainas, thanë komandantët.
Operacioni tregoi edhe një herë se sa intensivisht dronët po e ndryshojnë luftën moderne në fushat e betejës së Ukrainës, së pari në qiell dhe tani në tokë.
Dikur të rralla, dronët tokësorë po e riformësojnë me shpejtësi luftën jo vetëm duke furnizuar dhe evakuuar trupat e vijës së frontit, por edhe duke marrë pjesë drejtpërdrejt në sulme. Edhe pse të dyja palët po i vendosin dronët, Ukraina po i projekton ato për të përmbushur disa role që zyrtarët thonë se do të zvogëlojnë viktimat njerëzore dhe do të ruajnë fuqinë e kufizuar njerëzore të vendit, ndërsa përballet me një armik shumë më të populluar.
Çmimet e dronëve variojnë në varësi të madhësisë, por janë shumë më të përballueshme dhe të sakta se artileria. Modeli i përdorur në misionin e qershorit kushtoi afërsisht 1,500 dollarë për t’u ndërtuar.
Pushtimi në shkallë të plotë i Rusisë e ka transformuar Ukrainën në një laborator testimi për të ardhmen e konfliktit modern. Ka një kërkesë në rritje midis trupave në vijën e frontit për robotët, të cilët lëvizin mbi rrota ose shina dhe kontrollohen nga sinjale radioje si dronë ajrorë.
Ato mund të variojnë në madhësi nga më të vogla se një mikrovalë deri në mjaftueshëm të mëdha për të transportuar njerëz të shumtë. Numri i detyrave që robotët kryen në vijën e frontit pothuajse u dyfishua nga gushti në shtator, sipas komandantit të lartë të Ukrainës.
Ushtarët ukrainas shpresojnë që robotët mund të marrin përsipër detyra më themelore në vijën e frontit, duke i kursyer trupat nga disa nga punët më të rrezikshme të luftës tokësore. Ukraina ka humbur një numër të madh trupash që nga viti 2022 dhe mbetet shumë më e pakët në numër sesa ushtria shumë më e madhe e Rusisë. Kievi ka luftuar prej kohësh për të rekrutuar më shumë trupa, burimi i saj më i vlefshëm dhe i pazëvendësueshëm.
Disa nga dronët tokësorë të Ukrainës janë të pajisur me mitralozë të telekomanduar që mund t’i afrohen pozicioneve ruse, duke i hapur rrugën forcave tokësore. Të tjerë, si ata të përdorur në misionin e qershorit të Brigadës së Tretë Sulmuese, mund të transportojnë eksplozivë.
“Për mua, rezultati më i mirë nuk është që morëm robër lufte, por që nuk humbëm asnjë këmbësor”, tha Mykola, 26 vjeç, komandant i kompanisë së dronëve tokësorë të brigadës, i cili mbikëqyri operacionin e qershorit. Ashtu si ushtarë të tjerë të cituar në këtë artikull, ai foli me kusht që të identifikohej vetëm me emrin ose shenjën e tij të thirrjes, në përputhje me rregullat ushtarake.
“Ditët në të cilat numëroj operacionet në jetët e njerëzve kanë mbaruar për mua”, tha Mykola, duke shtuar se “kjo është arsyeja pse po komandoj robotë”.
Për dy javë pasi një sulm rus i detyroi trupat ukrainase të largoheshin nga dy pozicione të fortifikuara përgjatë frontit verilindor, ata u përpoqën vazhdimisht dhe dështuan t’i rimerrnin ato.
Komunikimet e përgjuara sugjeruan se ushtarët rusë që mbanin pozicionet ishin të trajnuar mirë dhe planifikonin një sulm, thanë komandantët. Ata panë teksa dronët ajrorë rusë u hidhnin furnizime, duke i mbajtur të furnizuar.
“Detyra jonë ishte mjaft e thjeshtë”, kujtoi Vladyka, 35 vjeç, komandant i ekuipazhit të droneve tokësore që ekzekutuan sulmin e suksesshëm.
Për disa orë, ekipi i tij prej tre personash shqyrtoi pamjet e mbikëqyrjes dhe inteligjencën mbi pozicionin, duke hartuar plane dhe plane rezervë në tabletat e tyre. Ata e dinin se çdo dron tokësor do të duhej të udhëtonte nga vendi i tyre i kontrollit disa milje larg përmes fushave, një vendbanimi dhe një vijë pemësh për të arritur trupat ruse.
Dhe për shkak se pajisjet nuk janë të pajisura me kamerat e tyre, ushtari që kontrollonte robotin tokësor do të duhej të mbështetej në një transmetim të drejtpërdrejtë nga një dron ajror që fluturonte sipër kokës.
Një njësi fqinje do ta sulmonte e para pozicionin me një dron ajror që mbante bomba. Droni tokësor më pas do të futej në gropë dhe do të hidhte veten në erë dhe të tjerë do të vinin pas nëse do të ishte e nevojshme.
Trupat tokësore do ta përfundonin më pas luftën duke përparuar disa qindra jardë drejt pozicionit, një fitore e madhe në një luftë që shpesh zhvillohet hap pas hapi.
‘Filloni lëvizjet tuaja’
Herët në një mëngjes të kthjellët qershori, ekipi i Vladykës përgatiti raundin e parë të dronëve – një pajisje ajrore të paarmatosur dhe një dron tokësor që e ngarkuan me tre mina antitank dhe ngritën një ekran në mur për të transmetuar udhëtimet e tyre drejt trupave ruse.
Ndërsa njësia aty pranë fluturoi një dron të vogël të armatosur drejt e në barrikadë që mbronte pozicionin, duke shkaktuar një shpërthim të vogël, Mykola, nga posti i tij komandues aty pranë, i dërgoi një mesazh ekuipazhit të Vladykës: “Filloni lëvizjet tuaja.”
Droni tokësor u drejtua drejt pozicionit rus. Pastaj, ashtu siç ishte planifikuar, u rrëzua në stol, duke shkaktuar një shpërthim masiv. Ukrainasit prisnin me padurim për ndonjë shenjë lëvizjeje ruse në ekranet e tyre. Ata nuk panë asgjë.
“Nuk ishim me nxitim. Detyra jonë nuk ishte ta bënim shpejt, por ta bënim siç duhet”, kujtoi Mykola.
Ata përgatitën një dron të dytë tokësor, gjithashtu të ngarkuar me eksplozivë, dhe e dërguan drejt pozicionit tani të dëmtuar. Edhe një herë, një dron ajror i mbushur me bomba goditi barrikadën në hyrje të kasolles. Droni tokësor u ndal jashtë, disa metra larg hyrjes.
Ndërsa droni zbulues qëndronte pezull sipër kokës dhe droni tokësor priste të shpërthente, një ushtar rus nxori kokën nga gropa e zjarrit duke mbajtur shenjën e dorëzimit të punuar me dorë. Droni fluturues zbriti drejt ushtarit për të sinjalizuar se e kishte kuptuar mesazhin, pastaj u anua rreth boshtit të tij për t’i treguar se nga të ecte.
Nga brenda kasolles së tij në anën tjetër të vijës së frontit, Mykola e shikonte transmetimin drejtpërdrejt i habitur. Ai buzëqeshi ndërsa mori telefonin për të regjistruar atë që shihte në ekran, edhe pse kishte frikë se mund të ishte një kurth.
Dy ushtarët rusë dolën nga strofulla, të paarmatosur dhe as të veshur me jelekë antiplumb. Secili prej tyre mbante fort njërën anë të tabelës prej kartoni.
Rusët e ndoqën dronin ajror përgjatë një rrugice rurale derisa arritën në trupat ukrainase që po prisnin, të cilët i urdhëruan të tërhiqeshin nga toka dhe i morën në paraburgim.
Aty pranë, rreshteri i ri ukrainas Phil, 25 vjeç, po përgatitej për një luftë. Ai e dinte se dronët tokësorë po synonin pozicionin rus dhe se do të ishte midis atyre që do të avanconin në pozicion pas fazës fillestare të operacionit.
Por me lajmin e dorëzimit të ushtarëve rusë, ai e kuptoi se dronët tokësorë sapo kishin bërë punën e tij.
“Në fillim, për të qenë i sinqertë, mezi e besonim; menduam se po na bënin shaka”, tha ai. Por më pas iu tha: “‘Ju nuk do të shkoni askund; detyra ka mbaruar para se të fillojë’”.
Në orët e vona të mëngjesit, e vetmja detyrë e mbetur e ekuipazhit ishte të vendoste se çfarë të bënte me dronin tokësor të mbetur, ende të mbushur me eksplozivë dhe të parkuar jashtë kasolles, duke pritur me durim të shpërthente. Nëse tërhiqej, mund të bëhej një objektiv i lehtë për dronët ajrorë rusë, të cilët mund të përpiqeshin ta godisnin pikërisht kur ai u afrohej trupave ukrainase.
Në vend të kësaj, ekuipazhi i Vladykës drejtoi dronin e parë tokësor që i detyroi trupat ruse të dorëzoheshin në një fushë të zbrazët dhe e shpërtheu atë.
Puna e saj ishte kryer.
