Në stinën e verës, dielli është njëkohësisht miku dhe armiku ynë. Nga njëra anë, rrezet e diellit janë burimi kryesor i vitaminës D, e cila ndihmon në forcimin e kockave, sistemit imunitar dhe shëndetin mendor.
Nga ana tjetër, ekspozimi i tepërt ndaj diellit është një ndër faktorët kryesorë të plakjes së parakohshme të lëkurës dhe i rrezikut për kancer të lëkurës, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).
Sa kohë duhet të rrimë në diell për të marrë vitaminën D?
Sipas Qendrës për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) dhe Institutit Kombëtar të Shëndetësisë (NIH), mjaftojnë 10-30 minuta ekspozim të pjesëve të vogla të trupit (si duart, krahët dhe fytyra), disa herë në javë, për të marrë sasinë bazë të vitaminës D.
Faktorët që ndikojnë janë:
Toni i lëkurës – Lëkura më e errët ka nevojë për më shumë kohë.
Ora e ditës – Dielli është më efektiv për vitaminën D nga ora 10:00 deri në 15:00.
Stina dhe gjerësia gjeografike.
A është e nevojshme mbrojtja?
Po. Rrezet UV (UV-A dhe UV-B) dëmtojnë qelizat e lëkurës edhe kur nuk i ndiejmë. Organizata Amerikane e Dermatologjisë (AAD) thekson se përdorimi i kremit mbrojtës nuk bllokon plotësisht sintezën e vitaminës D, pasi shumica e njerëzve nuk e aplikojnë kremin në mënyrë perfekte ose harrojnë disa zona.
Si të gjendet balanca?
Zgjidhni kohën e duhur: Ekspozohuni herët në mëngjes ose vonë pasdite, kur rrezet janë më të buta.
Mos ekspozoni të gjithë trupin: Mjafton të zbuloni duart, këmbët ose fytyrën për disa minuta.
Përdorni krem mbrojtës: Dermatologët rekomandojnë SPF 30 për përdorim ditor. Aplikojeni në fytyrë dhe pjesë të ndjeshme, por mund të lini pak sipërfaqe pa krem për ekspozim të kontrolluar.
Plotësojeni me ushqim: Përfshini ushqime të pasura me vitaminë D si peshk yndyror (salmon, skumbri), vezë, qumësht të fortifikuar. Në mungesë të vitaminës D, mjeku mund të rekomandojë suplemente.
A ka alternativa natyrale?
Kapelat me strehë të gjerë dhe veshjet me mbrojtje UV janë opsione praktike. Disa vajra natyralë (si vaji i karotës apo i kokosit) ofrojnë vetëm një nivel të ulët mbrojtjeje (SPF 4-8), prandaj nuk mund të zëvendësojnë kremrat e testuar dermatologjikisht.
Mbrojtja është e domosdoshme
Të mbrosh lëkurën nuk do të thotë ta privosh trupin nga vitamina D. Çelësi është balanca: pak diell direkt, krem mbrojtës cilësor dhe dietë e pasur me lëndë ushqyese. Për çdo dyshim, analiza e niveleve të vitaminës D është mënyra më e sigurt për të kuptuar nëse keni nevojë për më shumë diell ose për suplemente.
