Protestuesit dhe policia janë përleshur në qytetet kryesore të Shqipërisë, në skena që nuk janë parë prej dekadash.
Janë sulmuar ndërtesat qeveritare dhe disa biznese private gjithashtu.
Pra, çfarë po ndodh?
Sa të mëdha dhe të pazakonta janë këto protesta?
Kryeqyteti i Shqipërisë, Tirana, ka përjetuar prej muajsh protesta kundër qeverisë nga një lëvizje e quajtur “Flamingo”, por ajo që nisi të martën e kësaj jave ishte e një shkalle krejt tjetër.
Përplasjet janë përhapur edhe përtej Tiranës, duke përfshirë qytetet kryesore të Durrësit, Shkodrës, Lezhës dhe Vlorës në perëndim, Gjirokastrës në jug dhe Korçës në lindje.
Demonstratat e reja u njoftuan si një lëvizje studentore, që në dukje kërkonte nga qeveria të ndërmerrte masa për të ndihmuar me kostot e larta të tarifave të arsimit dhe të librave, si dhe me rritjen e kostos së jetesës.
Shkollat e mesme iu bashkuan protestave, duke rritur numrin e pjesëmarrësve.
Shumë shpejt, protestues të maskuar filluan të hidhnin gurë ndaj policisë, e cila u kundërpërgjigj me topa uji, gaz lotsjellës dhe shkopinj gome.
Shumë njerëz u zemëruan nga pamjet e një të riu që po transportohej, me këmbën e thyer që i varej, ndërsa ai vuante nga dhimbjet e forta.
U shpreh keqardhje, por kjo nuk arriti ta qetësonte situatën.
Një kat i Ministrisë së Arsimit u përfshi nga zjarri, ndërsa flakët përfshinë edhe institucione të tjera qeveritare.
Çdo mbrëmje, gjatë gjithë verës, për rreth 135 ditë rresht, shqiptarët në qendër të Tiranës mbanin fotografi të një flamingoje rozë, duke i kërkuar kryeministrit Edi Rama, tashmë në mandatin e tij të katërt, të jepte dorëheqjen.
Protestat nisën për shkak të një projekti gjigant turistik në bregdetin e Adriatikut, të lidhur me Jared Kushnerin, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump. Demonstruesit thanë se flamingoja do të zhdukej nga një ishull pranë qytetit bregdetar të Vlorës, nëse planet për ndërtimin e një kompleksi luksoz do të realizoheshin.
Zemërimi i publikut vjen në një kohë kur akuzat për korrupsion ndaj ministrave dhe zyrtarëve të tjerë të lartë po bëhen gjithnjë e më të forta.
Një zëvendëskryeministër është larguar nga vendi, ndërsa një tjetër është urdhëruar të largohet nga detyra, ndërkohë që hetimet vazhdojnë.
A është radikalizuar lëvizja Flamingo?
Protestuesit e lëvizjes Flamingo thonë se nuk kanë lidhje me asnjë parti politike. Një nga sloganet e tyre është: “Rama në burg, Berisha në burg”.
Rama është kryeministër, ndërsa Sali Berisha është lideri kryesor i opozitës në Shqipëri, si dhe ish-kryeministër dhe ish-president.
Në protesta merrnin pjesë të rinj e të moshuar, prindër me fëmijë dhe ndonjëherë edhe gjyshërit e tyre. Disa nga pjesëmarrësit krenoheshin me faktin se pas çdo mbrëmjeje pastronin vendin ku ishin mbledhur.
Por, pas muajsh protestash dhe një vere jashtëzakonisht të nxehtë, numri i pjesëmarrësve u zvogëlua, pa asnjë shenjë se qeveria po i plotësonte kërkesat e tyre.
Lëvizja aktuale duket shumë më e dhunshme. Dhjetëra policë janë lënduar dhe sytë e Europës tani janë drejtuar nga ajo që do të ndodhë më tej në një vend që konsiderohet si një nga kandidatët kryesorë për anëtarësim në BE.
Disa protestues të rinj i thanë BBC-së se ajo që po ndodhte tani ishte një fazë e re, e lindur nga lëvizja e mëparshme.
Pesë muaj protestash paqësore ishin “përballur me poshtërim, tallje dhe përqeshje”, u ankua një e re e quajtur Livia. “Ky ishte një mesazh i qartë nga qeveria se zëri ynë nuk do të lejohej të dëgjohej.”
Një tjetër e re, e quajtur Brunela, i tha emisionit What in the World të BBC-së se ishte e shqetësuar për atë që mund të ndodhte më pas.
“Jam shumë e frikësuar, sepse mediat dhe qeveria po reagojnë, veçanërisht tani. Nuk ishte vetëm zëri im, është zëri i rinisë shqiptare”, tha ajo.
Ka shumë mundësi që të ketë pasur një mbivendosje mes dy grupeve të protestuesve, megjithëse drejtuesit e lëvizjes Flamingo nuk e kanë deklaruar publikisht këtë dhe asnjë përfaqësues i lëvizjes studentore nuk ka dalë përpara.
Në fund të fundit, shqetësimet e tyre kryesore lidhen me korrupsionin, i cili, sipas kryeministrit, duhet të hetohet nga sistemi i drejtësisë.
Si po e menaxhon qeveria trazirën?
Rama ka vizituar disa nga ndërtesat e dëmtuara dhe ka fajësuar Sali Berishën për nxitjen e kaosit.
“E gjithë kjo është vepër e së njëjtës dorë – e dorës që e ka kapur opozitën shqiptare prej fyti, e dorës që e ka djegur dhe shkatërruar Shqipërinë më shumë se një herë dhe që tani është e gatshme ta djegë dhe shkatërrojë sërish, për të penguar çdo përparim. Është një luftë e verbër, e ushqyer nga urrejtja më irracionale”, tha ai të premten.
Kryeministri ka përjashtuar mundësinë e dorëheqjes, duke premtuar se do të „dëgjojë, do t’u përgjigjet shqetësimeve legjitime dhe do ta mbajë Shqipërinë në rrugën e përparimit”.
Partia Demokratike e Berishës është përpjekur shpesh t’i nxjerrë njerëzit në rrugë për ta rrëzuar Ramën.
Por numri i mbështetësve të tij besnikë, të cilët gjithashtu kanë protestuar prej muajsh dhe herë pas here janë përplasur me policinë, ka qenë i vogël në krahasim me pjesëmarrjen e tanishme.
Prandaj, ekziston njëfarë skepticizmi lidhur me aftësinë e Berishës për të organizuar trazirat, megjithëse ai mund të përpiqet të përfitojë politikisht prej tyre.
Nga ana tjetër, mediat shqiptare kanë sugjeruar se mund të jenë përfshirë shërbimet sekrete të vendeve të huaja.
Janë bërë akuza të pabazuara ndaj Serbisë, ndërsa komentues të ndryshëm kanë sugjeruar se Beogradi është ziliqar për faktin që Shqipëria përmendet shpesh si një nga vendet që mund të jetë e radhës për t’u anëtarësuar në BE, shkruan BBC.
Në të vërtetë, pa përmendur emra, edhe kryeministri Rama iu referua kësaj akuze të premten.
“Janë duar të huaja që nuk dëshirojnë që Shqipëria të jetë në paqe… nuk duan që Shqipëria të bëhet pjesë e familjes së bashkuar evropiane”, tha ai, duke shtuar:
“A mendoni se është rastësi që sa herë Shqipëria merr një dritë tjetër jeshile… ose i afrohet këtij synimi të madh, këtij objektivi historik, papritur shpërthejnë flakët? Nuk është aspak rastësi! Asgjë nga ajo që po ndodh tani nuk është rastësi.”
A është e sigurt të vizitohet Shqipëria?
Edhe pse dhuna në rrugë ka ndodhur në shumë qytete, për momentin ajo mbetet e kufizuar.
Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar u ka kërkuar vizitorëve të ndjekin mediat për informacionet më të fundit, të qëndrojnë larg „demonstratave, tubimeve të mëdha ose tubimeve politike” dhe të zbatojnë këshillat e autoriteteve lokale.
Shqipëria është një destinacion i njohur turistik dhe qeveria në Tiranë ka paralajmëruar se dhuna dëmton imazhin e vendit, duke ndikuar si në turizëm, ashtu edhe në rrugëtimin e tij drejt Europës.
