Me kalimin e viteve, Irani ka zhvilluar një arsenal të fuqishëm të aftë për të goditur armiqtë nga distanca. Kjo është një pasojë e drejtpërdrejtë e luftës me Irakun e Sadam Huseinit në vitet 1980. Që atëherë, inxhinierët e tij, me ndihmën e Kinës, Rusisë dhe Koresë së Veriut, kanë zhvilluar sisteme që u përdorën më vonë në duelin me Izraelin, por edhe për të goditur kurdët dhe rebelët baluçë në Pakistan.
Duke furnizuar milicitë partnere (si Houthi-t në Jemen), ata i kanë testuar raketat e tyre në kushte reale luftimi.
Kjo i ka lejuar ata të përditësojnë dhe modifikojnë pajisjet e tyre.
Për Teheranin, këto sisteme janë të domosdoshme pasi ato përfaqësojnë mbrojtjen më të mirë, duke i lejuar atij t’u përgjigjet sulmeve të mundshme dhe duke mbajtur nën kontroll bazat dhe objektivat amerikane në rajon.
Kategoria e parë e raketave përbëhet nga raketa me rreze të shkurtër deri të mesme. Ato variojnë nga 300 kilometra për “Shahab 1” deri në 1,000 kilometra për Dezful. Në nivelin më të lartë, ekzistojnë “pajisje shpërthyese” me të cilat mund të arrijë objektiva në një rreze midis 1,300 kilometrave (Shahab 3) dhe afërsisht 2,000 kilometrave me raketat “Khorramanshahr”.
Ka të ngjarë që Donald Trump, kur foli para Kongresit për armët që kërcënojnë Evropën, po i referohej pikërisht këtij modeli. Sipas ekspertëve, ajo mund të arrijë territoret e Evropës Juglindore (si Greqia) nëse lëshohet nga Irani perëndimor. Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi specifikoi se rrezet e veprimit janë kufizuar në 2,000 kilometra dhe mohoi që raketat mund të arrijnë territorin e SHBA-së.
Garda Revolucionare ka krijuar një sërë bunkerësh dhe strehimesh të mbrojtura mirë në sektorët perëndimorë dhe qendrorë, dhe gjithashtu ka “shpërndarë” raketat. Kjo për të siguruar “mbijetesën” në rast të sulmeve të armikut. Të paktën 5 vende të njohura janë krijuar brenda maleve ku janë vendosur lëshuesit.
Gjatë konfliktit të qershorit me izraelitët dhe amerikanët, shumë instalime pësuan dëme. Bombardimet çaktivizuan shumë impiante luftarake, goditën qendrat e prodhimit të motorëve dhe karburantit të ngurtë, dhe eliminuan “rampat” fikse dhe të lëvizshme. Në muajt në vijim, iranianët punuan për të zëvendësuar humbjet.
Teherani thuhet se ka blerë pajisje të reja nga Pekini dhe është afër një marrëveshjeje për raketa anti-anije CM 302 me të cilat do të synojw Armatën Amerikane. Vlerësimet jozyrtare besojnë se Pasdaranët kanë të paktën 2,000 raketa, ndërsa numri i vlerësuar i lëshuesve është 200-260, duke supozuar se ata kanë arritur të sigurojnë komponentët e nevojshëm.
Por edhe në këtë front, Republika Islamike ka përvojë të gjerë në anashkalimin e embargove, kontrolleve dhe pengesave ndërkombëtare duke përdorur mbështetjen e palëve të treta.
Në betejën e tyre me izraelitët, Garda Revolucionare ka demonstruar aftësinë e saj për të shkelur vazhdimisht mburojën antiraketë të shtetit hebre, e cila supozohet të jetë një nga më të sofistikuarat në botë dhe e integruar me rrjetin amerikan të paralajmërimit.
Disa vëzhgues pohojnë se kokat bërthamore janë relativisht të sakta, por kjo nuk e zvogëlon vlerën e tyre strategjike. Në negociatat e vazhdueshme, Uashingtoni, duke iu drejtuar gjithashtu shqetësimeve të Tel Avivit, ka kërkuar një reduktim të rrezes operative të raketave dhe një reduktim të arsenalit të tyre. Këto kushte janë refuzuar gjithmonë zyrtarisht nga Ajatollahët.
Negociatat në prapaskenë SHBA-Iran
Shtetet e Bashkuara dhe Irani do të zhvillojnë bisedime indirekte në Zvicër sot, më 26 shkurt, me synimin për të arritur një marrëveshje që do të shmangte një konflikt të ri dhe do t’i jepte fund javëve të fundit të tensioneve dhe kërcënimeve. Raundi i ri i negociatave në Gjenevë zhvillohet pas një rritjeje të konsiderueshme të pranisë ushtarake amerikane në rajon dhe paralajmërimeve të përsëritura të presidentit Donald Trump për goditje ndaj Iranit nëse nuk arrihet marrëveshje.
Në fjalimin e tij mbi gjendjen e vendit të martën, Trump akuzoi Iranin se po ndjek “ambicie të errëta bërthamore”. Ai deklaroi gjithashtu se Teherani ka zhvilluar raketa që mund të kërcënojnë Evropën dhe bazat amerikane jashtë vendit, si dhe po punon për raketa që së shpejti mund të arrijnë territorin e Shteteve të Bashkuara.
Ministria e Jashtme e Iranit i cilësoi këto deklarata si “gënjeshtra të mëdha”.
Sipas të dhënave që vetë Teherani ka bërë publike, rrezja maksimale e raketave iraniane arrin deri në 2,000 kilometra. Shërbimi Kërkimor i Kongresit Amerikan vlerëson se kjo rreze mund të shkojë deri në rreth 3,000 kilometra, distancë që mbetet dukshëm më e shkurtër se ajo drejt territorit kontinental të SHBA-së.
Mosmarrëveshja mes dy vendeve përqendrohet kryesisht te programi bërthamor i Iranit. Vendet perëndimore dyshojnë se ai synon prodhimin e armës atomike, ndërsa Teherani këmbëngul se programi ka qëllime paqësore. SHBA kërkon gjithashtu që në tryezën e bisedimeve të përfshihet programi iranian i raketave balistike dhe mbështetja e Teheranit për grupe të armatosura që kundërshtojnë Izraelin.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se Irani duhet të negociojë edhe për programin e tij raketor, duke e cilësuar refuzimin e Teheranit për ta diskutuar këtë çështje si “një problem shumë të madh”. Ai shtoi se presidenti Trump synon një zgjidhje diplomatike.
Nga ana tjetër, Irani ka përjashtuar çdo temë përtej çështjes bërthamore dhe ka kërkuar që heqja e sanksioneve amerikane, të cilat rëndojnë ekonominë e vendit, të përfshihet në çdo marrëveshje të mundshme. Presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, deklaroi të mërkurën se ka një “qasje pozitive ndaj negociatave”, duke shprehur shpresën se ato mund ta nxjerrin vendin nga situata aktuale që ai e përshkroi si “as luftë, as paqe”.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, i cili kryeson delegacionin e Teheranit, i cilësoi bisedimet si “një mundësi historike” dhe tha se një marrëveshje është “e arritshme”. Në një deklaratë të Ministrisë së Jashtme, pas takimit me homologun e Omanit, Araghchi theksoi se suksesi i negociatave varet nga “serioziteti i palës tjetër dhe shmangia e qëndrimeve dhe sjelljeve kontradiktore”.
Delegacionin amerikan do ta përfaqësojnë i dërguari Steve Witkoff dhe Jared Kushner, dhëndri i presidentit Trump.
Dy vendet zhvilluan më herët këtë muaj bisedime në Oman, i cili ndërmjetëson procesin, ndërsa një raund i dytë u mbajt në Gjenevë javën e kaluar. Një përpjekje e mëparshme për negociata dështoi pasi Izraeli kreu sulme të befasishme ndaj Iranit në qershor të vitit të kaluar, duke nisur një luftë 12-ditore, ku Uashingtoni ndërhyri përkohësisht me bombardime ndaj objekteve bërthamore iraniane.
