Rusia paralajmëroi të martën se do ta konsideronte çdo prani të re ushtarake të huaj në Afganistan ose në vendet fqinje “kategorikisht të papranueshme”, duke e përcjellë mesazhin gjatë një takimi të nivelit të lartë në Moskë, ku përfshihej edhe qeveria talebane e Afganistanit.
Deklarata erdhi disa javë pasi Presidenti Donald Trump tha se Shtetet e Bashkuara po shqyrtonin mundësitë për të rimarrë Bazën Ajrore të Bagramit, kompleksin masiv ushtarak të braktisur gjatë tërheqjes kaotike të forcave amerikane dhe të NATO-s në vitin 2021.
Në hapje të konferencës ndërkombëtare, Ministri i Jashtëm rus Sergej Lavrov vlerësoi talebanët për përpjekjet e tyre për të luftuar militantët e Shtetit Islamik dhe për të frenuar trafikun e narkotikëve, por e bëri të qartë vijën e kuqe të Moskës kundër përfshirjes së ripërtërirë ushtarake të SHBA-së në rajon.
“Vendosja e infrastrukturës ushtarake të çdo vendi të tretë në territorin e Afganistanit, si dhe në territoret e shteteve fqinje, është kategorikisht e papranueshme nën çdo pretekst”, tha Lavrov. Ai paralajmëroi se çdo “prani ushtarake jashtë-rajonale” do të sillte vetëm paqëndrueshmëri të re, duke shtuar se historia e Afganistanit “duhet t’u kishte dhënë të gjithëve mësimet e duhura shumë kohë më parë”.
Qëndrimi i Rusisë pasqyron ndjeshmëri të thella të formuara nga historia e saj në Afganistan. Ish-Bashkimi Sovjetik luftoi atje një luftë 10-vjeçare përpara se të tërhiqte trupat e tij në vitin 1989, një konflikt që la dhjetëra mijëra të vdekur dhe kontribuoi në rënien përfundimtare të BRSS-së. Që nga rikthimi i talebanëve në pushtet në gusht 2021, Moska është përpjekur të forcojë lidhjet me Kabulin, ndërsa pohon veten si një ndërmjetës kyç i fuqisë në Azinë Qendrore.
Në korrik, Rusia u bë vendi i parë që njohu zyrtarisht qeverinë e talebanëve, duke e hequr atë nga lista e organizatave të ndaluara. Në bisedimet e së martës, Lavrov tha se Moska donte të zgjeronte bashkëpunimin në biznes dhe energji me Afganistanin dhe të thellonte përpjekjet e përbashkëta kundër terrorizmit dhe trafikut të drogës. Ai gjithashtu dënoi sanksionet perëndimore dhe ngrirjen e vazhdueshme të aseteve të huaja të Afganistanit, duke i quajtur këto masa “armiqësore dhe kundërproduktive”.
Përfaqësues nga Kina, India, Irani, Kazakistani, Kirgistani, Pakistani, Taxhikistani dhe Uzbekistani morën pjesë gjithashtu në takimin e Moskës, i cili u përqendrua në sigurinë rajonale dhe zhvillimin ekonomik.
Bisedimet vijnë ndërsa talebanët, ende kryesisht të izoluar në skenën botërore, vazhdojnë të kërkojnë legjitimitet pavarësisht dënimit të përhapur të trajtimit të grave dhe vajzave nga ana e tyre.
Që kur morën pushtetin, talebanët kanë rivendosur shumë nga kufizimet që përcaktonin sundimin e tyre të mëparshëm nga viti 1996 deri në vitin 2001. Grave u ndalohet të hyjnë në shumicën e vendeve të punës dhe hapësirave publike, duke përfshirë shkollat, palestrat dhe parqet, ndërsa vajzave u ndalohet arsimi përtej klasës së gjashtë. Këto politika mbeten një pengesë e madhe për njohje më të gjerë, edhe pse Afganistani bëhet përsëri një skenë për konkurrencë globale për ndikim dhe akses.
Ministri i Jashtëm afgan, Amir Khan Muttaqi, i cili udhëhoqi delegacionin e talebanëve, vlerësoi shtrirjen diplomatike të Moskës.
“Ne e vlerësojmë veprimin e guximshëm të Federatës Ruse për të njohur zyrtarisht Emiratin Islamik të Afganistanit”, tha ai, duke shtuar “ne dëshirojmë që të gjitha vendet të ndjekin të njëjtën rrugë”. Muttaqi shtoi se qeveria e tij ka krijuar “një mundësi të mirë për investime, ekonomi, tranzit dhe lidhshmëri” pas dekadash konflikti dhe paqëndrueshmërie.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se “nëse Afganistani nuk ua kthen Bazën Ajrore të Bagramit atyre që e ndërtuan, Shteteve të Bashkuara të Amerikës, gjëra të këqija do të ndodhin!!!”.
Mosmarrëveshja për Bagramin pritet të mbetet e pazgjidhur, me firmën talebane dhe SHBA-në që po peshojnë mundësitë e tyre. Kjo situatë ka të ngjarë të ndikojë në marrëdhëniet SHBA-Afganistan dhe në dinamikën më të gjerë rajonale, veçanërisht në lidhje me interesat strategjike në Azinë Jugore dhe Qendrore.
