A janë Izraeli dhe Turqia të destinuara për një luftë midis tyre? A do të jetë vitet e ardhshme Lindja e Mesme skena e një “Kurthi të Tukididit” në një shkallë më të vogël midis Tel Avivit dhe Ankarasë, një koncept ky që përmendet shpesh si sfond historik për përplasjen e pashmangshme midis Kinës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës?
Për momentin, përballja midis tyre në rajon është e gjerë. Në Siri, ku Turqia ka interesat e saj strategjike dhe i frikësohet vendosmërisë izraelite në jug; në Qipro, ku Ankaraja kontrollon pjesën veriore përmes një shteti të panjohur ndërkombëtarisht, ndërsa Nikosia e sheh Tel Avivin si ofrues sigurie; dhe në Bririn e Afrikës, ku mbështetja izraelite për shkëputjen e Somalilandit përplaset me mbështetjen turke për Somalinë.
Rexhep Tajip Erdogan po krijon lidhje më të forta me Arabinë Saudite dhe Pakistanin, duke u përpjekur të parandalojë një përplasje mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, e cila do t’i jepte më shumë ndikim Tel Avivit.
Nga ana tjetër, ky i fundit i sheh Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Indinë si garantues të aleancave të tij strategjike. “Gurët e shahut” po pozicionohen për të krijuar fushëbetejën ideale midis turqve dhe izraelitëve.
Bëhet fjalë për një sistem rivalitetesh rajonale midis fuqive me projeksion strategjik, interesa thellësisht në konflikt dhe struktura të forta e të mirëpërcaktuara. Megjithatë, ekzistojnë forca frenuese, siç është aleanca e përbashkët me Shtetet e Bashkuara dhe frika e ndërsjellë nga institucionet ndërkombëtare.
Por realiteti është i qartë: kursi i konfliktit për vitet e ardhshme duket i përcaktuar, dhe mbetet në dorën e qeverive të Rexhep Tajip Erdoganit dhe Benjamin Netanyahut që ta devijojnë ose jo atë. Në Izrael, disa grupe ekspertësh kanë filluar të vënë në pikëpyetje mundësinë e një lufte me Turqinë.
Skenari është kritik. Ankaraja nuk i ngjan asnjërit prej kundërshtarëve me të cilët Izraeli është përballur vitet e fundit. Hamasi, Hezbollahu, Hutitët, madje edhe vetë Irani, objektivisht kanë boshllëqe të qarta ushtarake në krahasim me Tel Avivin. Problemi i Izraelit me këta kundërshtarë nuk ka qenë arritja e rezultateve taktike, por arritja e sukseseve strategjike. Përveç kësaj, në të gjitha këto konflikte që prej 7 tetorit 2023, Izraeli ka pasur të garantuar një fluks të madh armatimesh amerikane. Në një konflikt me Turqinë, kjo nuk do të ishte e sigurt.
Së pari, sepse forcat e armatosura turke janë shumë më të strukturuara dhe të mësuara me standardet e NATO-s. Së dyti, sepse fusha e betejës do të ishte shumë-dimensionale. Së treti, barazia taktike e konsiderueshme (përdorimi i avionëve F-16 nga të dyja palët) ose ajo potenciale (synimi i Ankarasë për avionët F-35), do të krijonte një kontekst ku Izraeli do të përballej me risinë e një kundërshtari të përmasave të barabarta.
Disa ekspertë po bëjnë tashmë llogaritjet. Kështu portali Israel Radar ka publikuar një analizë të detajuar mbi zhvillimin e një përplasjeje të mundshme, duke hipotezuar një përballje detare në Mesdheun Lindor dhe një konflikt në distancë të madhe midis flotës turke dhe forcave ajrore izraelite.
Kjo nxjerr në pah dy faktorë: nga njëra anë, supremacinë e padyshimtë detare të Turqisë për sa i përket flotës; nga ana tjetër, vetëdijen se avantazhi ajror i Forcave Mbrojtëse të Izraelit (IDF) është mjeti më i madh i parandalimit tek i cili Izraeli mund të mbështetet aktualisht.
Por pyetja është: sa gjatë mund të zgjasë kjo? Sipas këtij portali, “Izraeli dhe aleatët e tij duan të përmirësojnë gatishmërinë e tyre operacionale dhe të dërgojnë një mesazh të fortë parandalimi”. Israel Radar vëren gjithashtu se Tel Avivi shpreson të ndërtojë një brez sigurie rajonal.
Analisti ushtarak Ron Ben-Yishai thekson se Forcat Ajrore Turke janë relativisht më të dobëta se ato izraelite, dhe kombinimi i fuqisë ushtarake të Greqisë dhe Qipros me fuqinë ajrore dhe aftësitë e inteligjencës së Izraelit mund të ndryshojë ekuilibrin rajonal.
Po ashtu, Izraeli po analizon me kujdes praninë e radarëve turq në aeroportin e Damaskut. Sistemet HTRS-1000 mund të konvertohen potencialisht për përdorim të dyfishtë: për paralajmërim të hershëm ndaj inkursioneve izraelite ose për të identifikuar objektiva në thellësi të prapavijës së kundërshtarit.
Ndërkohë, Izraeli vuan nga mungesa e mjaftueshme e kapaciteteve në fushën e dronëve, ku Turqia njihet si një fuqi e madhe. Në rastin e një konflikti të armatosur, dinamika në terren do të ndryshonte në varësi të faktit nëse konflikti do të përfshinte luftëra përmes ndërmjetësve me mbështetje të jashtme apo ndërhyrje të drejtpërdrejta, që do të përfshinin kryesisht Sirinë dhe rajonet përreth.
Ndërsa marrëdhëniet politike midis dy vendeve përkeqësohen, ky skenar ka filluar të analizohet si një sfidë potencialisht e madhe për paqen globale në vitet në vijim. Lajmi kryesor është se Tel Avivi nuk gëzon një avantazh të qartë taktik.
Kjo mund të ndikojë ndjeshëm në agjendën e sigurisë rajonale dhe në parashikimet afatmesme të Izraelit. Vendosmëria e Turqisë për të ndërmjetësuar nga një pozicion force në marrëdhëniet SHBA-Iran, një skenar që Tel Avivi e kundërshton në planin afatgjatë, është një shembull i qartë i kësaj sfide.
