Lufta midis Izraelit dhe Iranit vazhdon të përshkallëzohet. Presidenti i SHBA-së Donald Trump kërkoi të martën “dorëzimin pa kushte” të Iranit. Udhëheqësi revolucionar iranian Ajatollah Ali Khamenei refuzoi ta pranonte këtë të mërkurën dhe lëshoi një kërcënim të drejtpërdrejtë ndaj SHBA-së.
Shkalla në të cilën Khamenei ende mban frenat ka qenë kohët e fundit objekt spekulimesh. Megjithatë, gjatë dekadave të fundit, ai është kapur fort pas pushtetit në Republikën Islamike, me retorikë të ashpër dhe shtypje. Dhe me shumë para. Në hijen e syrit të publikut, udhëheqësi suprem i Iranit ka ndërtuar një rrjet gjigant pasurish të paluajtshme, zotërimesh të korporatave dhe fuqie ekonomike. Sipas vlerësimeve të fundit të SHBA-së, thuhet se Khamenei ka grumbulluar deri në 200 miliardë dollarë.
Shumë nga ajo që dihet rreth burimeve të parave të Khameneit mbetet e errët, por organizata misterioze Setad luan një rol qendror.
Setad ishte shtysa financiare për udhëheqësin suprem të Iranit që të vinte në pushtet. Paraardhësi i tij, udhëheqësi revolucionar Ruhollah Khomeini (1902–1989), urdhëroi themelimin e organizatës disa muaj para vdekjes së tij, një lloj pike grumbullimi për pronat e braktisura të lëna pas revolucionit të vitit 1979. Qëllimi i saj fillestar supozohej të ishte një qëllim i mirë: shitja e pronave për të mbështetur invalidët e luftës dhe të varfrit.
Por në vend që ta shpërbënte Setad pas dy vitesh siç ishte planifikuar, Khamenei mori drejtimin e organizatës dhe e shndërroi atë në zemrën ekonomike të kapjes së pushtetit të tij. Institucioni dikur bamirës u shndërrua në një makinë multi-miliardë dollarëshe. Agjencia e lajmeve Reuters gjurmoi sistemin Setad në një raport hetimor në vitin 2013.
Regjimi i mullahëve konfiskoi sistematikisht mijëra prona në të gjithë Iranin. Shënjestrat ishin figura të opozitës, pakica fetare dhe madje edhe të mërguar iranianë. Në disa raste, Setad madje dyshohet se kërkoi para për të liruar shtëpitë e konfiskuara.
Reuters zbuloi disa shembuj të iranianëve që fillimisht u shpronësuan, vetëm për t’u detyruar më vonë të negocionin çmimin për të marrë mbrapsht pronën e tyre. Kjo praktikë mbrohej nga gjykatat, të cilat, sipas hulumtimit, gjithmonë vepronin në interes të Khameneit.
Duke filluar nga vitet 2000, Setad u transformua nga një kompani e pastër menaxhimi pasurish të paluajtshme në një konglomerat biznesi të errët, me aksione në banka, kompani sigurimi, kompani telekomunikacioni, korporata energjie, farmaceutike dhe ndërtimi, madje edhe një prodhues kontraceptivësh dhe një fermë struci.
SHBA-të reaguan në vitin 2013 nën Barack Obamën me sanksione kundër entitetit dhe 37 degëve të tij. “Setad po fsheh miliarda në asete për të mirën e elitës iraniane”, shpjegoi vendimin Departamenti i Thesarit i SHBA-së.
Po vetë Khamenei? Ai zyrtarisht jeton një jetë modeste, vesh rroba të thjeshta dhe shmang publikisht luksin. Gjithashtu, nuk ka prova që ai personalisht i devijon fondet nga Setad.
Por miliardat rrjedhin drejtpërdrejt në politikë – për të financuar ideologjinë e tij. Deri më sot, Setad është maskuar si një fondacion bamirësie në Iran. Për Khamenein, ishte mjeti i përsosur për të zgjeruar pushtetin e tij. Nuk është e pamundur që perandoria e tij të shembet gjatë konfliktit me Izraelin.
