Bashkimi Evropian ka reaguar pas mashtrimeve dhe parregullsive në zgjedhjet e dhjetorit 2023 në Serbi. Ajo u përcaktua qartë ndaj regjimit të Aleksandër Vuçiçit, duke “hedhur” raporte të shumta që mbështesnin pretendimet e opozitës dhe shoqërisë civile për natyrën jodemokratike të qeverisë.
Gjithashtu, së fundi, më në detaje, ajo iu referua sulmit terrorist në Banjskë në veri të Kosovës, dënoi sulmet ndaj gazetarëve, mospërputhjen e politikës së jashtme me atë evropiane, në kuadër të refuzimit për hapjen e kapitujve të rinj në procesi i anëtarësimit.
Megjithatë, në kohën kur filloi rebelimi më i madh kundër regjimit, dhe pas rënies së tendës në Novi Sad, vdekja e 15 personave dhe refuzimi i autoriteteve për të marrë përgjegjësinë në mënyrën e duhur, sipas kritereve të një pjesë të madhe të publikut dhe kur bllokohen më shumë se 50 fakultete, kur opozita bllokon institucionet thuajse çdo ditë, narrativa mbizotëruese në raport me BE-në është se mbyll një sy për të gjitha fatkeqësitë që i ranë shoqërisë lokale.
Lidhur me reagimin e liderëve të BE-së ndaj krizës së fundit socio-politike në Serbi, bashkëbiseduesit e Danas pajtohen se gjithçka po monitorohet nga afër, por edhe se nuk do të ishte realiste të pritej që BE-ja të kishte ndonjë reagim në këtë moment sepse do të çonte në një prolog për pjesën rebele të popullit.
“Sigurisht, Bashkimi Evropian monitoron me shumë kujdes gjithçka që ndodh në një vend, dhe kjo nuk është vetëm një frazë. Megjithatë, BE-ja nuk vëzhgon nga pikëpamja e emocioneve, dmth. nëse dikush “e pëlqen” apo “nuk e pëlqen” qeverinë, në këtë rast presidenti i Serbisë, i intereson vetëm nëse funksionojnë institucionet, nëse ka sundim të ligjit, nëse është e mundur që qytetarët të informohen objektivisht për çfarë po ndodh dhe nëse autoritetet respektojnë standardet e të drejtave të njeriut për të cilat Serbia është përkushtuar”, tha për Danas Goran Miletiç, drejtor i Civil Rights Defenders për Evropë.
Në rastin e protestës, shton ai, europianët janë të shqetësuar se të gjitha këto që u përmendën nuk janë ashtu, as nuk ka transparencë dhe përgjegjësi për rënien e tendës në Novi Sad dhe as të gjithë qytetarët nuk mund të kenë informacion objektiv në lidhje me atë ngjarje. Sipas tij fakti më i papranueshëm është se ka pasur abuzime me autoritetin nga policia, akuza të pashqyrtuara për tortura dhe shumë raste arrestimesh që nuk ishin të nevojshme.
Në përgjithësi, veprimet e autoriteteve në lidhje me protestat dhe temën e protestave sigurisht që do të jenë në fokusin e Komisionit Evropian dhe Parlamentit Evropian. Gjithashtu, ripromovimi i narrativës për mercenarët e huaj, propozimi i një ligji për regjistrin e agjentëve të huaj, pavarësisht se nuk do të miratohet, si dhe fushata me tabloide kundër pothuajse çdo personazhi publik që kritikon veprimet e autoriteteve në çfarëdo mënyre, shihet si veçanërisht negative.
Sipas Goran Miletiç, shumë nga ata që merren me Serbinë në Bruksel besojnë se e gjithë kjo është krejtësisht kundërproduktive, sidomos tani që po diskutohet për hapjen e grupit 3 dhe se shanset për këtë tani janë mjaft të vogla.
Sofija Todoroviç, gazetare e EWB, thotë për Danas se institucionet evropiane sigurisht që po ndjekin nga afër se çfarë po ndodh në Serbi ditët e fundit.
“Mund të presim reagime konkrete nga BE-ja vetëm nëse regjimi vendos të veprojë në mënyrë më represive ndaj studentëve dhe atyre qytetarëve që protestojnë. Ajo që do të jetë e rëndësishme për Bashkimin Evropian është se si do ta trajtojnë autoritetet gjyqësore atë që ndodhi në Novi Sad, veçanërisht për shkak të natyrës korruptive të aferave të qeverisë”, shprehet ajo.
Një pjesë e vendeve anëtare të Bashkimit Evropian janë të vetëdijshëm se Serbia është në krizë politike dhe ngjarjet e fundit i shohin si thellim të asaj krize, e cila filloi shumë kohë përpara zgjedhjeve të diskutueshme të dhjetorit.
Megjithatë, të presësh që pozita e Presidentit të Serbisë në mesin e liderëve të BE-së do të kërcënohet për shkak të bllokadave të studentëve dhe protestave aktuale, nuk është realiste.
