Pesha ideale nuk përcaktohet vetëm nga gjatësia dhe mosha, pasi në të ndikojnë edhe faktorë të tjerë, si gjinia, masa muskulore dhe kockore, përqindja e yndyrës në trup, gjenetika, aktiviteti fizik dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore.
Nuk ekziston një formulë e vetme që mund të përcaktojë peshën ideale për çdo person. Dy individë me të njëjtën gjatësi dhe moshë mund të kenë pesha të ndryshme dhe të jenë të dy në gjendje të mirë shëndetësore.
Një nga mënyrat më të përdorura për të vlerësuar nëse pesha është brenda intervalit të shëndetshëm është Indeksi i Masës Trupore (BMI), i cili llogaritet duke pjesëtuar peshën në kilogramë me katrorin e gjatësisë në metra.
Sipas klasifikimit për të rriturit, BMI ndahet në këto kategori:
Nën 18.5 – nënpeshë;
18.5–24.9 – peshë normale;
25–29.9 – mbipeshë;
30–34.9 – obezitet i klasës së parë;
35–39.9 – obezitet i klasës së dytë;
40 ose më shumë – obezitet i klasës së tretë.
Megjithatë, BMI nuk është matje plotësisht e saktë për çdo individ, pasi nuk dallon masën muskulore nga yndyra trupore. Për shembull, personat që merren rregullisht me sport dhe kanë muskuj të zhvilluar mund të klasifikohen si mbipeshë, edhe pse kanë përbërje të shëndetshme trupore.
A ndikon mosha në peshën ideale?
Te të rriturit, mosha nuk konsiderohet faktori kryesor në përcaktimin e peshës së shëndetshme. Më shumë rëndësi kanë gjatësia, përbërja trupore dhe gjendja shëndetësore.
Ndërkaq, te fëmijët dhe adoleshentët nga mosha 2 deri në 19 vjeç, BMI vlerësohet në bazë të moshës dhe gjinisë, duke u krahasuar me grafikët e rritjes.
Raporti i belit me gjatësinë
Një tjetër tregues që ndihmon në vlerësimin e rrezikut shëndetësor është raporti i perimetrit të belit me gjatësinë. Për ta llogaritur, perimetri i belit pjesëtohet me gjatësinë, duke përdorur të njëjtën njësi matëse.
Në përgjithësi, rekomandohet që perimetri i belit të jetë më pak se gjysma e gjatësisë. Kjo matje ka rëndësi, pasi grumbullimi i yndyrës rreth barkut lidhet me rrezik më të lartë për diabetin e tipit 2, sëmundjet e zemrës dhe problemet e qarkullimit të gjakut.
Raporti i belit me ijet
Raporti i perimetrit të belit me atë të ijeve është një tjetër mënyrë për të vlerësuar shpërndarjen e yndyrës në trup. Një raport më i lartë mund të lidhet me rrezik më të madh për probleme metabolike dhe kardiovaskulare.
Si vlera orientuese, raporti i rekomanduar është nën 0.95 për meshkujt dhe nën 0.85 për femrat.
Për të kuptuar më mirë përbërjen trupore, mund të matet edhe përqindja e yndyrës në trup. Kjo mund të bëhet përmes peshoreve elektronike me bioimpedancë, matjes së palave të lëkurës, skanimit DEXA apo metodave të tjera profesionale.
Këto matje ofrojnë më shumë informacion sesa pesha e vetme, pasi ndihmojnë në dallimin e yndyrës nga masa muskulore.









