Kur mbërriti në Kanada, Merita kishte në valixhe diplomën e infermierisë dhe bindjen se do ta vazhdonte profesionin e saj. Por vitet kaluan dhe fëmijët e saj u rritën duke besuar se nëna punonte si infermiere në një spital të Torontos. Një fotografi e publikuar para ceremonisë së diplomimit të vajzës zbuloi të vërtetën dhe solli përplasjen që Merita i ishte frikësuar prej 18 vjetësh. Vetëm kur vajza shkoi vetë në spital, kuptoi çfarë kishte fshehur nëna dhe pse.
Rrëfimi i plotë
Në Kanada erdha nga Fieri në moshën 31-vjeçare, me dy fëmijë të vegjël dhe një diplomë infermierie të mbështjellë mes rrobave.
Kisha punuar shtatë vjet në një spital në Shqipëri. Mendoja se përvoja ime do të mjaftonte që të gjeja punë edhe në Toronto.
Nuk ishte kështu.
Më kërkuan përkthime dokumentesh, provime të gjuhës, disa lëndë plotësuese dhe praktikë të re profesionale. Të gjitha kushtonin para. Unë kisha nevojë të paguaja qiranë që në muajin e parë.
Burri im kishte ardhur në Kanada një vit para nesh. Në fillim punonte në ndërtimtari, por pas pak muajsh marrëdhënia jonë filloi të prishej. Ai largohej për ditë të tëra dhe sillte gjithnjë e më pak para në shtëpi.
Kur vajza jonë, Sara, ishte shtatë vjeçe dhe djali, Erisi, vetëm katër, burri u largua përfundimisht. Na la një shënim të shkurtër ku shkruante se nuk mund ta vazhdonte më atë jetë.
Për një kohë nuk dija as ku ndodhej.
Unë nuk kisha luksin të dëshpërohesha. Duhej të gjeja punë.
Një grua shqiptare më tregoi se një spital kërkonte punonjëse për pastrimin e dhomave. Shkova në intervistë dhe u punësova brenda javës.
Ditën e parë vesha një uniformë blu dhe mora një karrocë me detergjente, qese mbeturinash dhe çarçafë të pastër. Pastrova banjat, dyshemetë dhe dhomat ku pak minuta më parë kishin qëndruar pacientë të sëmurë.
Në fund të turnit u mbylla në një kabinë tualeti dhe qava.
Nuk qaja sepse puna ishte e pandershme. Qaja sepse vetëm pak vite më parë isha unë ajo që matja tensionin, jepja terapi dhe qëndroja pranë pacientëve gjatë natës.
Tani duhej të kërkoja leje edhe për të hyrë në dhomat e tyre.
Kur u ktheva në shtëpi, Sara më pyeti:
“Mami, a punon tani në spital?”
“Po”, i thashë.
“A je përsëri infermiere?”
Heshta për disa sekonda.
“Unë kujdesem që dhomat e pacientëve të jenë të sigurta dhe të pastra”, i thashë.
Ajo ishte e vogël. Nga përgjigjja ime kuptoi atë që dëshironte të dëgjonte.
Të nesërmen u tha shoqeve se nëna e saj ishte infermiere.
Unë nuk e korrigjova.
Në fillim mendova se do të ishte një keqkuptim i përkohshëm. I premtova vetes se do ta mësoja anglishten, do t’i jepja provimet dhe brenda dy vjetësh do të kthehesha në profesion.
U regjistrova në kursin e gjuhës dhe mësova natën, pasi fëmijët flinin. Pas punës shkoja në bibliotekë. Në fundjavë merrja turne shtesë.
Kalova provimin e parë. Pastaj të dytin.
Por për të vazhduar procesin duhej të ndiqja disa muaj praktikë pothuajse pa pagesë. Në atë periudhë qiraja u rrit, ndërsa Erisi kishte nevojë për terapi të të folurit.
Nuk mund të rrija pa rrogë.
E shtyva praktikën për vitin tjetër.
Pastaj për një vit tjetër.
Vitet kaluan.
Sa herë shkoja në Fier, të afërmit më pyesnin si po më ecte puna si infermiere në Kanada. Nëna ime, e cila ishte krenare për mua, u tregonte të gjithëve se vajza e saj punonte në një spital të madh në Toronto.
Nuk gjeta guximin t’ia shpjegoja të vërtetën.
Më dukej sikur do ta zhgënjeja.
Fëmijët u rritën me të njëjtën bindje. Ata e dinin se punoja në spital, se kisha uniformë dhe se shpesh kthehesha e lodhur nga turni i natës. Kur më pyesnin për punën, unë u flisja për pacientët që shihja në korridore, por nuk u thosha se pastroja dhomat e tyre.
Nuk thashë kurrë drejtpërdrejt se isha infermiere.
Por asnjëherë nuk ua thashë qartë se nuk isha.
Ky ishte gabimi im.
Sara ishte nxënëse e shkëlqyer. Në vitin e fundit të shkollës së mesme vendosi të studionte mjekësi. Në esenë e aplikimit shkroi se ishte frymëzuar nga nëna e saj, “një infermiere emigrante që kishte sakrifikuar gjithçka për pacientët dhe fëmijët”.
Kur ma dha ta lexoja, ndjeva sikur më ishte mbyllur fryma.
Duhej t’ia tregoja të vërtetën atë ditë.
Por ajo ishte aq e lumtur. Më përqafoi dhe më tha:
“Një ditë do të punojmë në të njëjtin spital.”
E lashë edhe atë rast të kalonte.
Disa muaj më vonë, Sara u pranua në programin universitar që dëshironte. Shkolla po përgatiste një ceremoni për nxënësit dhe familjet e tyre. Në faqen e saj publikoi fotografi të prindërve që kishin frymëzuar maturantët.
Një nga mësueset kërkoi një fotografi timen nga puna.
Sara kërkoi emrin tim në faqen e spitalit. Aty gjeti një fotografi të bërë gjatë një aktiviteti për stafin. Unë qëndroja pranë disa kolegeve, pas karrocave të pastrimit.
Poshtë fotografisë shkruante se ekipi i mirëmbajtjes dhe higjienës po nderohej për shërbimin gjatë një periudhe të vështirë gripi.
Kur u ktheva nga turni, Sara po më priste në kuzhinë. Në tavolinë kishte lënë fotografinë të printuar.
“Ti nuk je infermiere”, më tha.
Nuk ishte pyetje.
I tregova gjithçka. I shpjegova për provimet, praktikën e papërfunduar dhe vitet gjatë të cilave kisha menduar se do të kthehesha në profesion.
Ajo nuk qau. Vetëm më shikonte.
“Më ke lënë të gënjej në çdo ese, në çdo prezantim dhe para çdo shoqeje”, tha.
“Nuk kam dashur të të gënjej.”
“Por e ke bërë.”
U përpoqa t’i thosha se isha turpëruar. Sapo e shqiptova atë fjalë, fytyra e saj ndryshoi.
“Turpërohesh nga puna jote apo nga ne që mund ta merrnim vesh?”
Nuk dita çfarë të përgjigjesha.
Sara e hoqi nga muri fotografinë time me uniformë, mori çantën dhe shkoi te një shoqe. Për disa ditë mezi foli me mua.
Më tha se nuk donte të shkoja në ceremoninë e diplomimit.
Ajo ishte dënimi që i kisha dhënë vetes për 18 vjet. Kisha heshtur nga frika se fëmijët do të turpëroheshin prej meje dhe, në fund, heshtja ime i kishte lënduar më shumë se e vërteta.
Një javë para ceremonisë, Sara shkoi në spital pa më treguar.
Më vonë mësova se kishte kërkuar të fliste me përgjegjësen time. Donte vetëm të vërtetonte prej sa kohësh punoja aty.
Përgjegjësja, një grua që më njihte prej vitesh, e kishte çuar në repartin ku punoja.
Atje Sara takoi një mjeke të moshuar me origjinë nga Polonia. Kur dëgjoi emrin tim, ajo e pyeti:
“Ti je vajza e Meritës?”
Pastaj i tregoi diçka që as unë nuk e dija se ajo e mbante mend.
Vite më parë, gjatë një turni nate, kisha hyrë për të pastruar dhomën e një pacienti shqiptar. Burri ishte i moshuar, nuk fliste anglisht dhe dukej i shqetësuar. Infermierja mendonte se ishte vetëm i hutuar nga barnat.
Ai më tha shqip se i mpihej krahu dhe se nuk e ndiente njërën anë të fytyrës.
Unë dola menjëherë dhe kërkova që të kontrollohej nga mjeku. Doli se po pësonte goditje në tru. Ndërhyrja e shpejtë kishte qenë vendimtare.
“Nëna jote nuk kishte të drejtë t’i jepte terapi”, i kishte thënë mjekja Sarës. “Por dinte të dëgjonte dhe e kuptoi se diçka nuk shkonte. Në një spital, edhe kjo mund të shpëtojë një jetë.”
Përgjegjësja i tregoi edhe se, gjatë viteve, kisha ndihmuar shpesh pacientë shqiptarë të kuptonin udhëzimet bazë, por gjithmonë pasi merrja leje nga personeli mjekësor. Kisha qëndruar pas turnit për të pastruar dhomat kur koleget sëmureshin dhe kisha trajnuar punonjëset e reja.
Pastaj i kishte treguar një dosje.
Brenda saj ishin kopjet e dokumenteve të mia të vjetra: diploma nga Shqipëria, provimet e kaluara në Kanada dhe njoftimi për praktikën që nuk e kisha filluar kurrë.
“Pse e la?” kishte pyetur Sara.
“Sepse praktika nuk paguhej”, i ishte përgjigjur përgjegjësja. “Ajo kishte dy fëmijë dhe nuk mund të rrinte disa muaj pa rrogë.”
Atë mbrëmje Sara u kthye në shtëpi. Unë isha duke përgatitur darkën.
Ajo vendosi përpara meje esenë e aplikimit.
Kishte bërë një korrigjim me stilolaps. Fjalën “infermiere” e kishte zëvendësuar me “punonjëse spitali”.
“Pjesën tjetër nuk dua ta ndryshoj”, më tha.
E pyeta pse.
“Sepse sakrifica ishte e vërtetë. Vetëm profesioni ishte shkruar gabim.”
Për herë të parë pas shumë ditësh, më përqafoi.
Në ceremoninë e diplomimit shkova me uniformën time të punës. Ishte ideja e Sarës. Nuk ndihesha rehat, por ajo këmbënguli.
Kur erdhi radha e saj të fliste, tha:
“Për shumë vite besoja se nëna ime kujdesej për njerëzit si infermiere. Sot e di se ajo pastronte dhomat ku ata shëroheshin. Më është dashur kohë të kuptoj se dinjitetin e një pune nuk e përcakton titulli, por mënyra si e kryen.”
Nuk mbaj mend pjesën tjetër. Qaja dhe duartrokisja.
Sot Sara studion në universitet. Erisi është në vitin e fundit të shkollës së mesme. Të dy e dinë saktësisht çfarë pune bëj.
Edhe familjes në Shqipëri ia kam treguar të vërtetën.
Nëna ime heshti për pak dhe pastaj më tha:
“Ti nuk më ke turpëruar me punën. Më ke lënduar vetëm që mendove se do të turpërohesha.”
Ende punoj në të njëjtin spital. Nuk u bëra infermiere në Kanada. Ndoshta nuk do të bëhem kurrë.
Por tashmë, kur më pyesin çfarë pune bëj, nuk them vetëm se punoj në spital.
Them të vërtetën:
Pastroj dhomat e pacientëve. Kujdesem që vendi ku ata luftojnë për t’u shëruar të jetë i pastër dhe i sigurt.
Dhe nuk e ul më zërin kur e them.
