Shkruan: Nehat Hyseni
Zgjedhjet parlamentare të 7 qershorit 2026 në Kosovë kanë prodhuar një zhvillim që ka nxitur debat të gjerë politik dhe kombëtar në Luginën e Preshevës. Kandidimi i Ragmi Mustafit, kryetar i Degës së PVD-së në Bujanoc, në listën e një partie politike të Kosovës, ka hapur një sërë dilemash politike, etike dhe kombëtare që tejkalojnë dimensionin personal të kandidimit të tij.
Në thelb, nuk është fjala për të drejtën demokratike të një individi për t’u kandiduar, sepse kjo e drejtë është e padiskutueshme dhe universale. Problemi qëndron te mënyra e realizimit të këtij kandidimi, te përgjegjësia politike ndaj subjektit ku ai ushtron funksione drejtuese dhe te pasojat që mund të prodhojë kjo praktikë për kohezionin politik të shqiptarëve në Luginën e Preshevës.
Pikërisht për këtë arsye, rasti kërkon analizë të ftohtë, racionale dhe kombëtarisht të përgjegjshme, larg emocioneve partiake dhe larg propagandës së ditës.
Dimensioni etik dhe politik i rastit
Në çdo sistem demokratik ekziston një standard i pashkruar politik: një funksionar i lartë partie që vendos të kandidojë për një subjekt tjetër politik, paraprakisht informon strukturat e partisë së tij dhe jep dorëheqje nga funksionet që ushtron.
Kjo nuk është vetëm çështje statuti apo disipline organizative. Është çështje morali politik.
Ragmi Mustafi nuk është një anëtar i zakonshëm i PVD-së. Ai është kryetar i Degës së PVD-së në Bujanoc, një nga figurat drejtuese të partisë dhe përfaqësues institucional i saj.
Për rrjedhojë, kandidimi i tij në listën e një partie tjetër, pa një proces transparent dhe pa një sqarim paraprak ndaj anëtarësisë, krijon perceptimin e një veprimi unilateral që cenon besimin politik dhe solidaritetin organizativ.
Në politikë, perceptimi shpeshherë prodhon pasoja më të mëdha sesa vetë akti.
Prandaj reagimet e shumta në opinion nuk burojnë nga kundërshtimi i të drejtës së kandidimit, por nga mënyra se si është realizuar ai.
Problemi i ndërhyrjes së partive të Kosovës
në Luginën e Preshevës
Një çështje edhe më e rëndësishme është raporti ndërmjet partive politike të Kosovës dhe spektrit politik shqiptar në Luginën e Preshevës.
Është krejtësisht legjitime që Kosova të interesohet për gjendjen e shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë.
Madje kjo nuk është vetëm e drejtë morale, por edhe obligim kombëtar.
Megjithatë ekziston një dallim i madh midis:
* mbështetjes kombëtare;
* dhe ndërhyrjes së drejtpërdrejtë partiake.
Mbështetja kombëtare synon forcimin e pozitës së shqiptarëve.
Ndërhyrja partiake, në shumë raste, prodhon ndarje të reja.
Historia politike shqiptare ka treguar se kur partitë e një hapësire fillojnë të eksportojnë rivalitetet e tyre në një hapësirë tjetër shqiptare, rezultati zakonisht është polarizimi.
Lugina e Preshevës ka nevojë për unitet politik maksimal rreth interesave strategjike dhe jo për importimin e konflikteve partiake nga Prishtina, Tirana apo Shkupi.
Mësimet nga Maqedonia e Veriut
Përvoja e shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut paraqet një shembull që meriton vëmendje.
Vitet e fundit është vërejtur një polarizim i thellë i skenës politike shqiptare.
Pavarësisht interpretimeve të ndryshme politike, është e qartë se përçarjet e vazhdueshme kanë dobësuar fuqinë negociuese të shqiptarëve në raport me institucionet shtetërore.
Kur energjia politike shpenzohet në konflikte të brendshme, mbrojtja e të drejtave kombëtare bëhet më e vështirë.
Ky është një mësim që Lugina e Preshevës duhet ta ketë parasysh.
Asnjë fitore partiake nuk mund të kompensojë dëmin që shkakton humbja e kohezionit kombëtar.
A e ndihmon Luginën e Preshevës përfaqësimi në Kuvendin e Kosovës?
Mbështetësit e kandidimit argumentojnë se një deputet me origjinë nga Lugina e Preshevës në Kuvendin e Kosovës do të mund ta ngrinte më fuqishëm çështjen e shqiptarëve në Serbi.
Ky argument ka logjikën e vet.
Megjithatë duhet analizuar edhe ana tjetër.
Një deputet i zgjedhur në Kosovë është para së gjithash pjesë e shumicës apo opozitës kosovare.
Ai vepron brenda dinamikave politike të Kosovës.
Ai merr pjesë në debatet, konfliktet dhe përplasjet politike që karakterizojnë jetën parlamentare të Kosovës.
Për pasojë, ekziston rreziku që edhe çështja e Luginës të perceptohet përmes suazave dhe angazhimeve e diskurseve partiake dhe jo si interes i përbashkët kombëtar.
Në vend që Lugina të mbështetet nga të gjitha partitë e Kosovës, ajo mund të identifikohet me një kamp të caktuar politik.
Kjo do të ishte një humbje strategjike.
Sepse çështja e shqiptarëve të Luginës së Preshevës duhet të mbetet çështje e të gjithë shqiptarëve dhe jo pronë politike e askujt.
Rreziku i fragmentarizimit politik
Shqiptarët në Luginën e Preshevës përbëjnë një komunitet relativisht të vogël numerikisht dhe të ekspozuar ndaj sfidave të shumta:
* pasivizimit të adresave;
* emigrimit masiv;
* diskriminimit institucional;
* mosintegrimit ekonomik;
* mosnjohjes së diplomave;
* përfaqësimit të kufizuar institucional.
Në këto rrethana, fragmentarizimi politik paraqet luks që Lugina e Preshevës nuk mund ta përballojë.
Sa më shumë të copëzohet spektri politik shqiptar, aq më e dobët bëhet fuqia e tij negociuese.
Prandaj çdo veprim politik duhet vlerësuar jo vetëm nga interesat momentale partiake, por edhe nga ndikimi që ka në unitetin afatgjatë të komunitetit.
Çfarë duhet bërë?
Dalja nga kjo situatë kërkon maturi dhe përgjegjësi nga të gjitha palët.
Së pari, duhet shmangur gjuha e armiqësimit dhe demonizimit.
Së dyti, PVD-ja dhe strukturat e saj duhet të sqarojnë publikisht pozicionin e tyre institucional.
Së treti, vetë Ragmi Mustafi ka detyrim moral dhe politik të shpjegojë arsyet e veprimit të tij dhe raportin e tij me strukturat që përfaqëson.
Së katërti, partitë e Kosovës duhet të tregojnë kujdes maksimal që angazhimi i tyre ndaj Luginës të mos perceptohet si përpjekje për ndikim partiak.
Dhe së fundi, duhet të ndërtohet një platformë e përbashkët kombëtare e shqiptarëve të Luginës, e cila të mbështetet nga të gjitha partitë shqiptare në Kosovë, Shqipëri dhe diasporë pa dallim.
Përfundim
Rasti i kandidimit të Ragmi Mustafit nuk është vetëm një episod elektoral. Ai ka nxjerrë në pah një debat shumë më të madh mbi raportet ndërmjet interesit kombëtar dhe interesit partiak, ndërmjet solidaritetit kombëtar dhe rivalitetit politik.
Shqiptarët e Luginës së Preshevës kanë nevojë për mbështetje të fuqishme nga Kosova, Shqipëria dhe diaspora. Por kjo mbështetje duhet të jetë bashkuese dhe jo përçarëse.
Historia jonë kombëtare ka dëshmuar vazhdimisht se fitoret më të mëdha janë arritur kur shqiptarët kanë ditur të veprojnë së bashku, ndërsa humbjet më të mëdha kanë ardhur kur energjitë janë shpenzuar në përçarje të brendshme.
Prandaj sfida kryesore sot nuk është se kush fiton një mandat deputeti më shumë apo më pak.
Sfida është ruajtja e unitetit politik dhe kombëtar të shqiptarëve të Luginës së Preshevës, sepse ky unitet mbetet kapitali ynë më i çmuar strategjik për të ardhmen.
Preshevë, më 6 qershor 2026
