Të gjithë sytë janë nga Hungaria, ku të dielën mbahen zgjedhje të pa parashikuara do të vendosin fatin e qeverisë së Viktor Orban. Megjithatë, shkuarja në votime në Hungari imponon një temë tjetër – çfarë do të ndodhë me koalicionin dekadash të Unionit të Hungarezëve të Vojvodinës dhe Partisë Progresive Serbe nëse opozita fiton të dielën? Bashkëbiseduesit e Nova deklarojnë se një fitore e mundshme e opozitës në zgjedhjet në Hungari mund të dobësojë pozicionin e Unionit të Hungarezëve të Vojvodinës (SVM) ndaj SNS-së, sepse partia mund të humbasë “urën” e saj politike me Budapestin dhe kështu një pjesë të ndikimit të saj.
Të dielën, më 12 prill, në Hungari mbahen zgjedhjet parlamentare, të cilat sipas shumë njerëzve janë më të pa parashikuarat që nga rënia e komunizmit. Disa sondazhe tregojnë se Peter Magjar, udhëheqësi konservator i partisë opozitare TISA (Partia e Respektit dhe Lirisë) mund ta vërë seriozisht në pikëpyetje fitoren e kryeministrit aktual Viktor Orban ose edhe ta përmbysë atë që ai ka bërë për dekada të tëra.
Nëse kjo ndodh, lind pyetja se çfarë do të ndodhë me Unionin e Hungarezëve të Vojvodinës në Serbi, i cili është një nga partnerët e koalicionit të Partisë Progresive Serbe dhe zë një vend në parlamentin e Republikës dhe të Vojvodinës.
Në Parlamentin e Serbisë, SVM ka gjashtë deputetë dhe nëntë në parlamentin krahinor. Presidenti i partisë është Balin Pastor.
Ai u takua së fundmi me Presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ku deklaroi se është kundër shpalljes së zgjedhjeve të jashtëzakonshme parlamentare.
“Kur bëhet fjalë për zgjedhjet, qëndrimi i SVM është se stabiliteti, parashikueshmëria dhe zhvillimi janë në radhë të parë. Përgatitjet tani janë duke u zhvilluar për Ekspo-on i cili është projekti më i rëndësishëm në dekadat e fundit në Serbi”, u tha Pastor gazetarëve në Presidencë pas takimit me Vuçiq.
Dhe a mund të shpresojë Pastor për stabilitet nëse Orban humbet të dielën?
Miqësia midis kryeministrit hungarez Viktor Orban dhe presidentit serb Aleksandar Vuçiq është e njohur gjerësisht.
Për shembull, të dy vendet po bashkëpunojnë në projekte të mëdha infrastrukturore dhe energjetike, duke përfshirë hekurudhën Beograd-Budapest dhe tubacionin e planifikuar të naftës që do të lidhë Serbinë me sistemin Druzhba të Rusisë. Gjithashtu, Beogradi dhe Budapesti mbajnë marrëdhënie të ngushta me Moskën dhe Pekinin, gjë që shpesh i sjell ata në konflikt me Brukselin, dhe është pikërisht ky orientim i politikës së jashtme që forcon më tej aleancën e tyre.
Javën e kaluar, Hungaria dhe Serbia u gjetën në qendër të një incidenti të pazgjidhur, kur vetëm shtatë ditë para zgjedhjeve hungareze, u gjetën eksplozivë pranë tubacionit të gazit në Kanjizhë. Orban më pas thirri një takim të Këshillit të Sigurisë Kombëtare, gjë që e shtyu udhëheqësin e opozitës hungareze Peter Magyar ta karakterizonte të gjithë këtë si një operacion të paracaktuar për të vonuar shkuarjen në zgjedhje.
Pikërisht nga marrëdhëniet e mira midis Vuçiq dhe Orban, Aleanca e Hungarezëve të Vojvodinës merr forcën e saj. Duhet theksuar se pakica kombëtare hungareze në Serbi është më e shumta dhe se në disa komuna në territorin e Vojvodinës, hungarezët përbëjnë shumicën.
Një numër i madh i tyre në Serbi kanë shtetësi të dyfishtë – serbe dhe hungareze.
Kjo u jep atyre të drejtën për të votuar në zgjedhjet në të dy vendet. Në zgjedhjet e fundit në Hungari, në vitin 2022, rreth 60,000 votues nga Serbia kishin të drejtë vote.
Pikërisht për këtë arsye, letrat nga kryeministri hungarez u dërguan në adresat e qytetarëve në Serbi, të cilët kanë edhe shtetësi hungareze, duke i ftuar ata të ushtrojnë të drejtën e tyre për të votuar.
Në letra, Orban, i cili për herë të parë ka një kundërshtar të fortë në zgjedhje, pohon se interesi i tyre “nuk është asgjë më pak se e ardhmja e kombit”, raportoi REL.
Kjo është arsyeja pse lind pyetja se çfarë të ardhmeje e pret koalicionin SNS dhe SVM. Ne u përpoqëm ta verifikonim këtë me kreun e SVM, Balint Pastor, i cili tha se nuk ka asnjë koment.
Deputetja e SVM-së, Elvira Kovaç, deklaroi shkurt se nuk do të merrej me parashikime dhe kujtoi se SVM ka pasur një marrëveshje koalicioni me SNS-në për 14 vjet.
Duke komentuar rezultatin e zgjedhjeve të së dielës në Hungari për koalicionin SNS-SVM, presidenti i Unionit Demokratik të Hungarezëve të Vojvodinës, Aron Çonka, i thotë Nova-s se fitorja e opozitës të dielën mund të çojë në një ndryshim kursi ndaj SVM-së.
“Nuk do të ndikojë në marrëdhënien SVM-SNS, mund të ndodhë që ura që SVM kishte me Budapestin të humbasë dhe pastaj SVM do të ketë më pak rëndësi për SNS-në. Mund të ndodhë që SNS të mos u japë atyre aq shumë lëshime sa më parë”, thotë Çonka.
Bashkëbiseduesi i Nova-s kujton se SVM ka dëshmuar se është një partner besnik i Partisë Progresive Serbe.
“Dhe edhe gjatë këtij incidenti të fundit me bombën në tubacionin e gazit, Balint Pastor bëri deklarata për mediat hungareze që mbështesin Orbanin”, deklaroi bashkëbiseduesi ynë.
Gazetari nga Vojvodina, Peter Kokai, i thotë Nova-s se komunikimi i mëparshëm i liderit të opozitës Peter Magjar me Lidhjen e hungarezëve të Vojvodinës tregoi se qëndrimi ndaj tyre mund të ndryshojë krahasuar me atë që ka qeveria hungareze tani.
“Pati, për shembull, një shembull të Peter Magyar që la një koment kritik nën postimin e Balint Pastor në Facebook, në të cilin ai, sigurisht, favorizon Orbanin”, thotë Kokai.
Bashkëbiseduesi i Nova kujton se Viktor Orban ka qenë në pushtet për 16 vjet dhe se SVM ishte “partneri strategjik” i Orban për një dekadë e gjysmë.
“Nëse e shohim qasjen para vitit 2010, atëherë kemi një situatë ku SVM veproi ndryshe ndaj partive parlamentare, kur ato nuk ishin as aleate të rrepta dhe as kundërshtare të socialistëve që sundonin në atë kohë, por kishin një qasje të barabartë ndaj të gjitha partive”, thotë Kokai.
Ai thotë gjithashtu se partia SVM në Serbi nuk ka alternativë dhe se Peter Magjar ndoshta do të donte të ndërtonte një marrëdhënie me atë parti, sepse është një parti që, siç thotë ai, është e ndërtuar mirë. Ai vlerëson gjithashtu se kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se koalicioni me SNS do të kërcënohet.
“Nuk mendoj se Peter Magjar është veçanërisht i shqetësuar nga ai koalicion. Ende nuk kam dëgjuar që ai të kritikojë autoritetet serbe.”
