Donald Trump vazhdon të jetë i entuziazmuar për kapjen e Nicolás Maduro. Rrëmbimi i lehtë i presidentit venezuelian nuk i dha vetëm Trumpit kontroll mbi burimet e naftës dhe mineralet kritike të vendit. Ai gjithashtu i dha mundësinë të ushtrojë presion ndaj qeverisë së Kubës duke i kufizuar aksesin në energji, duke hapur perspektivën që mund të rrëzojë një regjim komunist që ka irrituar Uashingtonin që nga viti 1959.
Trump është i bindur se bashkëpunimi i tij me Izraelin kundër Iranit do të ketë të njëjtin rezultat. Breshëria e raketave dhe dronëve iranianë të drejtuar ndaj Izraelit dhe fqinjëve arabë të Iranit nuk e ka ndryshuar bindjen e Trumpit se ai mund të fitojë, pavarësisht mënyrës se si e përkufizon “fitoren”.
Pavarësisht ndikimit që lufta mund të ketë në tregjet e energjisë, Trump beson se ekonomia amerikane mund ta përballojë atë.
“Çmimet afatshkurtra të naftës, të cilat do të bien me shpejtësi kur të mbarojë shkatërrimi i kërcënimit bërthamor iranian, janë një çmim shumë i vogël për t’u paguar për SHBA-në dhe botën, sigurinë dhe paqen”, shkruante ai në rrjetet sociale. “VETËM BUDALLENTJTË DO TË MENDONIN NDRYSHE!”
Ndjenja e pathyeshmërisë së Trumpit lidhet edhe me faktin se politika e tij e paqëndrueshme ekonomike, deri tani, nuk ka shkaktuar dëmet që shumë analistë kishin parashikuar. Pavarësisht tarifave të larta tregtare, shkurtimeve në administratën federale, deportimit të punëtorëve emigrantë dhe sulmeve të vazhdueshme ndaj Rezervës Federale, vetëm pak javë më parë ekonomistët kryesorë po diskutonin mundësinë që ekonomia amerikane të arrinte një “ulje të butë” pas periudhës së inflacionit të lartë.
Shtetet e Bashkuara janë gjithashtu ndër ekonomitë e mëdha më pak të ekspozuara ndaj rritjes së çmimeve të energjisë. Importet e naftës bruto kanë rënë ndjeshëm ndërsa prodhimi vendas është rritur që nga fillimi i viteve 2000. Ndërkohë, gazi natyror, çmimi i të cilit në tregun amerikan është më pak i ndjeshëm ndaj luhatjeve globale, ka fituar një rol më të madh në furnizimin energjetik.
Sot, nafta përmbush rreth 38 për qind të konsumit energjetik të SHBA-së, gati 10 pikë përqindje më pak se gjatë krizës së naftës në vitin 1973, kur vendet arabe ndaluan eksportet drejt SHBA-së për të ndëshkuar mbështetjen amerikane për Izraelin në luftën e Yom Kippur. Ndërkohë, pjesa e gazit natyror është rritur nga 30 për qind në 36 për qind.
Tregjet evropiane u tronditën kur Irani kufizoi kalimin në ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth 20 për qind e dërgesave globale të naftës, dhe reaguan me panik kur Katari ndaloi funksionimin e disa objekteve të gazit të lëngshëm. Në anën tjetër të Atlantikut, treguesi i preferuar i Trumpit për ekonominë amerikane, indeksi S&P 500, vazhdon të qëndrojë pranë nivelit më të lartë historik.
Megjithatë, pavarësisht këtij momenti të favorshëm, Trump përballet me një formë tjetër humbjeje. Nuk bëhet fjalë për një humbje ushtarake ndaj asaj që ka mbetur nga forcat e armatosura iraniane. Ai mund të përballet me kundërshtimin e vetëm që historikisht ka qenë në gjendje të ndalojë aventurat ushtarake amerikane, kundërshtimin e opinionit publik në SHBA.
Lufta kundër Iranit ka qenë thellësisht jopopullore që nga fillimi, një situatë e pazakontë për një vend që shpesh mbështet dërgimin e trupave në luftë edhe kur justifikimet janë të diskutueshme. Efektet ekonomike të konfliktit nuk pritet ta rrisin popullaritetin e tij.
Vetëmjaftueshmëria energjetike nuk e mbron plotësisht SHBA-në. Çmimi i naftës përcaktohet në tregjet globale, pavarësisht nëse ajo prodhohet në Teksas apo në Lindjen e Mesme. Çmimi i benzinës tashmë është rritur në nivelin më të lartë që nga marrja e detyrës nga Trump, duke kaluar mbi 3.50 dollarë për gallon. Qeveria amerikane parashikon që çmimet me pakicë të benzinës do të kthehen në nivelet e vitit 2025 vetëm në vjeshtën e vitit 2027, ndërsa çmimi i naftës dizel pritet të mbetet mbi nivelin para luftës të paktën deri në fund të vitit të ardhshëm.
Kompanitë e transportit rrugor pritet t’ua transferojnë kostot më të larta klientëve. Fermerët, të përballur me çmime më të larta të karburantit dhe plehrave kimike, do t’i reflektojnë këto kosto në çmimet e ushqimeve. Edhe shitësit me pakicë dhe linjat ajrore do të preken nga rritja e çmimit të karburantit.
Të gjitha këto pritet të reflektohen në të dhënat e inflacionit për muajin mars. Në shkurt, inflacioni ishte stabilizuar në një rritje prej 2.4 për qind në krahasim me një vit më parë. Kjo situatë mund të pengojë gjithashtu uljen e normave të interesit nga Rezerva Federale. Ndërkohë, çmimet e larta të karburantit ka të ngjarë të ndikojnë edhe në shitjet e automjeteve SUV, të preferuara nga amerikanët.
Këto zhvillime mund të godasin drejtpërdrejt vlerësimin publik të Trumpit.
Presidenti është i vetëdijshëm për këto rreziqe, prandaj administrata e tij po përpiqet të ulë çmimet e naftës. Qeveria ka paraqitur një plan për sigurimin e cisternave të naftës dhe shoqërimin e tyre përmes ngushticës së Hormuzit. Ajo gjithashtu ka pezulluar disa sanksione ndaj eksporteve të naftës ruse dhe po shqyrton mënyra për të rritur prodhimin e naftës në Venezuelë për të kompensuar çdo mungesë në furnizim.
Megjithatë, përmbysja e rritjes më të madhe të çmimeve të naftës në më shumë se tre dekada kërkon më shumë se kaq. Ose lufta duhet të përfundojë, ose SHBA duhet të dobësojë aftësitë e Iranit deri në atë pikë sa vendi të mos mund të kërcënojë më cisternat që kalojnë përmes ngushticës së Hormuzit.
Sipas deklaratave publike të Trumpit, ai beson njëkohësisht se mund të arrijë “dorëzimin pa kushte” të Teheranit dhe se lufta “është pothuajse e përfunduar”.
Megjithatë, këshilltarët e tij në Uashington duhet ta kenë mësuar tashmë se bombardimi i një vendi nga ajri nuk garanton fitore afatgjatë në luftë. As Garda Revolucionare e Iranit dhe as milicia Basij, institucione të papëlqyera nga shumë iranianë, nuk ka gjasa të dorëzojnë armët dhe të rrezikojnë jetën e tyre. Pavarësisht dëmeve të mëdha në infrastrukturë, mijëra luftëtarë të armatosur mbeten në terren dhe mund të mbështesin një regjim armiqësor në Teheran.
Trump mund të tërhiqet nga kërkesa për “dorëzim pa kushte”, të gjejë argumente alternative për të shpallur fitore dhe të kthejë flotën e tij në shtëpi. Por një veprim i tillë nuk do të dukej bindës. Alternativa tjetër është dërgimi i forcave tokësore, një opsion që ai nuk e ka përjashtuar. Një mundësi tjetër është vazhdimi i bombardimeve, duke kaluar edhe në objektiva civile pasi të shkatërrohet infrastruktura ushtarake iraniane.
Megjithatë, asnjë nga këto qasje nuk premton rezultate të shpejta. Kjo do të thotë se kostoja ekonomike e luftës ka gjasa të zgjasë. Dhe Trump mund të zbulojë se, edhe pse kapja e Maduro-s ishte e lehtë, strategjia e eliminimit të rivalëve të SHBA-së nuk garanton sukses në çdo pjesë të botës.
