Ushqimet shumë të përpunuara janë bërë temë e nxehtë viteve të fundit, sidomos për shkak të lidhjes së tyre me obezitetin, sëmundjet e zemrës dhe diabetin e tipit 2.
Megjithatë, ekspertët thonë se jo çdo ushqim i klasifikuar si “shumë i përpunuar” është domosdoshmërisht i pashëndetshëm, ka shkruar EatingWell.
Sipas dietologes Sarah Anzlovar, ani se disa ushqime shumë të përpunuara kanë pak ose aspak vlerë ushqyese, shumë prej tyre ofrojnë proteina, fibra, yndyra të shëndetshme dhe vitamina e minerale që shumë njerëz nuk i marrin mjaftueshëm nga dieta.
Përpunimi gjithashtu zgjat afatin e përdorimit dhe i bën këto produkte më praktike.
Çfarë do të thotë “shumë i përpunuar”?
Shumica e studimeve bazohen në sistemin NOVA, i cili i ndan ushqimet në katër kategori:
1. Ushqime të papërpunuara ose minimalisht të përpunuara
2. Përbërës kulinarë të përpunuar
3. Ushqime të përpunuara
4. Ushqime ultra-të përpunuara
Sipas dietologes Lauren Harris-Pincus, ushqimet shumë të përpunuara zakonisht përmbajnë pesë ose më shumë përbërës, përfshirë aditivë si aromatizues, emulsifikues apo ëmbëltues.
Por ajo thekson se “niveli i përpunimit nuk tregon domosdoshmërisht vlerën ushqyese të një ushqimi”.
Studimet sugjerojnë se njerëzit që konsumojnë më shumë ushqime shumë të përpunuara priren të marrin më shumë kalori.
Megjithatë, ekspertët rekomandojnë balancë: të jepen përparësi ushqimeve të freskëta, por pa i demonizuar plotësisht të gjitha produktet e përpunuara.
Pesë ushqime që mund të habisin, por që konsiderohen shumë të përpunuara:
-Pluhuri i proteinës
Pluhuri i proteinës nxirret dhe izolohet nga burime si qumështi apo bizelet përmes proceseve industriale, prandaj klasifikohet si shumë i përpunuar.
Megjithatë, ai mund të ndihmojë për të plotësuar nevojat për proteina, sidomos te sportistët, të moshuarit apo personat që rikuperohen nga sëmundje.
“Pluhuri i proteinës mund t’ju ndihmojë kur nuk arrini të merrni mjaftueshëm proteina nga ushqimi”, ka thënë Anzlovar.
Rekomandohet të zgjidhen produkte me pak shtesa dhe të testuara nga palë të treta për siguri.
-Qumështi me bazë bimore
Sipas sistemit NOVA, qumështi i sojës dhe alternativat e tjera bimore shpesh konsiderohen shumë të përpunuara për shkak të emulsifikuesve ose sheqernave të shtuara.
Megjithatë, qumështi i sojës i fortifikuar ofron kalcium, vitaminë D dhe kalium, lëndë ushqyese që shpesh mungojnë në dietë.
Ekspertët këshillojnë të zgjidhen variante pa sheqer të shtuar.
Djathë me shije të shtuar
Djathi i thjeshtë klasifikohet si i përpunuar, por kur marinohet, tymoset apo skuqet me aditivë, konsiderohet shumë i përpunuar.
“Tofu është një mënyrë e shkëlqyer për të shtuar proteina bimore në dietë, edhe kur përdoret në gatime me mish”, ka thënë dietologia Harris-Pincus
Nëse dëshironi të kufizoni ushqimet shumë të përpunuara, mund të zgjidhni djathë natyral dhe ta aromatizoni vetë.
Fasulet e konservuara me salcë
Fasulet e zakonshme të konservuara zakonisht hyjnë te ushqimet e përpunuara. Por nëse shtohet salcë ose sheqer (si tek fasulet e pjekura), ato kalojnë në kategorinë shumë të përpunuara.
“Ne të gjithë duhet të hamë më shumë fasule për të përmbushur nevojat për fibra”, ka thënë Harris-Pincus, duke theksuar se 93 për qind e njerëzve nuk marrin mjaftueshëm fibra.
Këshillohet të zgjidhen produkte me pak sheqer dhe natrium.
Kos me sheqer të shtuar
Kosi me sheqer, stabilizues apo konservues konsiderohet shumë i përpunuar.
Disa prej tyre përmbajnë deri në 15 gramë sheqer të shtuar për racion.
Sipas rekomandimeve të Shoqatës Amerikane të Zemrës, gratë nuk duhet të kalojnë 24 gramë sheqer të shtuar në ditë, ndërsa burrat 36 gramë.
Në vend që ta hiqni krejt kosin nga dieta, zgjidhni variante natyrale ose përziejini me pak kos të ëmbëlsuar për të ulur sasinë e sheqerit.
Përfundimi i ekspertëve
Qëllimi duhet të jetë një dietë me më shumë ushqime të freskëta: fruta, perime, drithëra të plota, fasule, vezë, produkte bulmeti dhe burime cilësore proteinash.
“Rritja e konsumit të ushqimeve minimalisht të përpunuara është e dobishme për shëndetin, edhe nëse vazhdoni të konsumoni disa ushqime shumë të përpunuara”, ka thënë Talia Follador.
