Studimi mbi mbi 400 mijë persona ngre pikëpyetje serioze për përdorimin e omega-3 te njerëzit pa sëmundje të zemrës
Acidet yndyrore omega-3 prej vitesh konsiderohen sinonim i shëndetit. Shumë prej nesh i marrin pothuajse rutinë, në formë vaji peshku apo vaji liri, me bindjen se po bëjnë diçka të mirë për zemrën, trurin dhe shëndetin e përgjithshëm. Megjithatë, një studim i ri dhe i gjerë shkencor sjell të dhëna që kërkojnë kujdes, veçanërisht te personat që nuk kanë probleme kardiake.
Tregu i suplementeve ka njohur rritje të madhe vitet e fundit. Nga hekuri dhe vitamina D, deri te kapsulat omega-3, gjithnjë e më shumë njerëz u drejtohen “pilulave të vogla të shëndetit”. Vlerësimet tregojnë se tregu global i suplementeve do të rritet me më shumë se 6 për qind në vit deri në vitin 2029, ndërsa miliona njerëz marrin çdo ditë të paktën një suplement, shpesh pa u konsultuar më parë me mjekun.
Çfarë janë në të vërtetë omega-3 dhe pse janë të rëndësishme?
Omega-3 janë acide yndyrore esenciale që luajnë rol kyç në ndërtimin e qelizave të trurit, ruajtjen e shëndetit të zemrës dhe uljen e proceseve inflamatore në organizëm. Trupi ynë nuk i prodhon vetë, prandaj duhet t’i marrim përmes ushqimit ose suplementeve.
Burimet natyrore të omega-3 përfshijnë peshqit e yndyrshëm si salmoni dhe skumbria, por edhe burime bimore si fara e lirit, farat chia dhe arrat. Sipas rekomandimeve të NHS, këshillohet konsumimi i dy racioneve peshk në javë. Megjithatë, suplementet janë lehtësisht të disponueshme dhe shpesh shihen si “rruga më e shkurtër” drejt një marrjeje optimale.
Ku qëndron problemi?
Studimi, i realizuar nga shkencëtarë të Sun Yat-sen University dhe i publikuar në revistën prestigjioze mjekësore BMJ, analizoi të dhënat e mbi 400.000 personave nga baza UK Biobank, gjatë një periudhe 12-vjeçare.
Rezultatet treguan se te të rriturit e shëndetshëm që merrnin rregullisht vaj peshku u vu re:
- 13% rritje e rrezikut për zhvillim të fibrilacionit atrial (çrregullim i ritmit të zemrës)
- 5% rritje e rrezikut për goditje në tru
Këto gjetje janë veçanërisht të rëndësishme sepse lidhen me persona që nuk kishin sëmundje kardiake të diagnostikuara dhe që i merrnin suplementet në mënyrë parandaluese, me qëllimin për të mbrojtur shëndetin.
Një dallim i rëndësishëm: persona të shëndetshëm dhe pacientë me sëmundje të zemrës
Interesant është fakti se i njëjti studim tregoi efekt të kundërt te personat që tashmë kanë probleme me zemrën. Tek ata, marrja e omega-3 u shoqërua me:
- 15% ulje të rrezikut që fibrilacioni atrial të kalojë në infarkt
- 9% ulje të rrezikut të vdekshmërisë te pacientët me insuficiencë kardiake
Me fjalë të tjera, ajo që për disa pacientë është e dobishme, për të tjerë mund të jetë e panevojshme ose të mbartë edhe rreziqe shtesë.
A duhet të ndalojmë marrjen e omega-3?
Lidhur me këtë studim reagoi edhe British Heart Foundation, duke theksuar një aspekt shumë të rëndësishëm: studimi tregon lidhje statistikore, por nuk dëshmon drejtpërdrejt shkak-pasojë. Po ashtu, nuk janë specifikuar llojet e vajit të peshkut, dozat apo frekuenca e marrjes, çka lë hapësirë për kërkime të mëtejshme.
Megjithatë, mesazhi kryesor është i qartë: suplementet nuk janë automatikisht të padëmshme vetëm sepse shiten pa recetë.
Çfarë mund të bëjmë tani?
Nëse jemi të shëndetshëm dhe nuk kemi sëmundje të konfirmuara të zemrës, ndoshta është momenti të pyesim veten nëse suplementi është vërtet i nevojshëm, apo nëse omega-3 mund të merret përmes një ushqimi të balancuar. Nëse tashmë përdorim suplemente, biseda me mjekun ose farmacistin nuk është shenjë pasigurie, por një akt përgjegjësie ndaj shëndetit personal.
Sepse, në përpjekjen për të bërë diçka të mirë për veten, shpesh harrojmë një të vërtetë të thjeshtë: as vitaminat dhe as suplementet nuk mund të zëvendësojnë këshillën individuale të specialistit dhe vendimmarrjen e informuar.
