Një raketë e re ruse me rreze të gjatë veprimi po shkakton shqetësim për NATO-n. Raketa “Burevestnik” ka një rreze veprimi deri në 5,500 kilometra dhe koka luftarake mund të pajiset me lloje të ndryshme municionesh, përfshirë ato bërthamore.
Superarma e re e Vladimir Putinit, “Petrel”, me sa duket është finalizuar. Raketa e aftë të mbajë armë bërthamore thuhet se është në gjendje të qëndrojë në ajër për orë të tëra, të shmangë sistemet mbrojtëse dhe të paraqesë një kërcënim potencialisht serioz.
Ky vlerësim mbështetet, të paktën pjesërisht, nga analizat e inteligjencës perëndimore.
Një Burevestnik plotësisht funksional do të ishte një problem i madh për Evropën. Nëse Rusia po e vendos vërtet sistemin, NATO do të përballet me një rrezik të ri dhe shumë të vështirë për t’u kontrolluar.
Sipas një dokumenti të klasifikuar të NATO-s, super-arma konsiderohet veçanërisht shqetësuese. Dokumenti i referohet një rakete lundrimi me energji bërthamore, “Burewestnik” (“Petrel”), e njohur nga NATO si SSC-X-9 Skyfall.
Dokumenti vjen nga departamenti i inteligjencës së aleancës ushtarake, sipas Die Welt. Ai shqyrton arsenalin e përditësuar të armëve bërthamore strategjike të Rusisë.
Tre javë më parë, Presidenti rus Vladimir Putin njoftoi publikisht testet e suksesshme të raketës.
Sipas dokumentit të NATO-s, raketa mund të arrijë shpejtësi mbi 900 kilometra në orë. Është shumë e manovrueshme, ka rreze veprimi të gjatë dhe mund të lëshohet nga platforma të lëvizshme. Kjo do t’i lejonte asaj të ndiqte rrugë të gjata dhe të tërthorta dhe të shmangte mbrojtjen ajrore të NATO-s. Sipas NATO-s, “sfidat ekzistuese do të përkeqësoheshin më tej nga rreze veprimi dhe manovrueshmëria ekstreme” e raketës.
Çfarë mund të bëjë ‘Sturmvogel’?
Karakteristika e shquar e Burewestnik është reaktori i tij bërthamor. Në dallim nga raketat konvencionale të lundrimit (të cilat furnizohen me parafinë, lëndë djegëse sintetike ose të ngurta dhe kanë vetëm një rreze veprimi të kufizuar), ky sistem shtytës përdor energji bërthamore, e cila teorikisht i jep raketës një rreze veprimi pothuajse të pakufizuar. Kjo do të thotë që Burewestnik mund të udhëtojë dhjetëra mijëra kilometra pa u furnizuar me karburant, të qëndrojë në ajër për periudha të gjata kohore, të ndryshojë kursin dhe të sulmojë objektiva nga çdo drejtim. Mund të shmangë sistemet e raketave, madje edhe mbi rajonet jugore dhe polare ku mbikëqyrja është minimale.
Megjithatë, disa ekspertë theksojnë se raketa e lundrimit nuk arrin shpejtësi hipersonike dhe për këtë arsye bëhet më e prekshme sa më gjatë që qëndron në ajër.
Ekspertët e NATO-s po shqyrtojnë gjithashtu një raketë të re mobile me rreze të mesme veprimi nga Rusia, SS-X-28 Oreshnik. Kjo u testua për herë të parë në Ukrainë në nëntor 2024, por dihet pak për detajet teknike. Ekspertët perëndimorë janë veçanërisht të shqetësuar për rrezen deri në 5,500 kilometra dhe mundësinë e pajisjes së kokës luftarake me municione të ndryshme, përfshirë ato bërthamore.
Dokumenti thotë: “aftësia për të sulmuar objektiva kudo në Evropë, e kombinuar me lëvizshmërinë e lartë të raketës lëshuese, siguron një shkallë të lartë mbijetese. Mungesa e qartësisë në lidhje me kokat bërthamore të vendosura paraqet sfida mbrojtëse për NATO-n.”
Bjellorusia vendos Oreshnikun në vend
Bjellorusia do të vendosë raketën hipersonike ruse me rreze të mesme veprimi Oreshnik në dhjetor. Prandaj, përgatitjet për këtë po i afrohen përfundimit. Kjo u raportua nga agjencia ruse e lajmeve Tass, duke cituar Natalia Eismont, zëdhënësen e Presidentit Bjellorusi Alexander Lukashenko. Sipas Lukashenkos, vendosja është në përgjigje të përshkallëzimit nga ana e Perëndimit.
Sipas dokumentit të NATO-s, nëndetëset Poseidon gjithashtu paraqesin një problem dhe pritet të jenë funksionale deri në vitin 2030. Thuhet se ato kanë një rreze veprimi të madhe dhe me sa duket janë projektuar për të “shkatërruar bazat detare, portet dhe qytetet bregdetare në Paqësor, në Bregun Lindor të SHBA-së dhe në Mbretërinë e Bashkuar dhe Francë”.
Ato janë gjithashtu “të vështira për t’u zbuluar dhe sulmuar kur operojnë në ujëra të thella”. NATO-s aktualisht i mungojnë “silurët anti-nëndetëse me shpejtësinë dhe rrezen e nevojshme” për të luftuar në mënyrë efektive nëndetëset Poseidon.
Dokumenti e bën të qartë se NATO ka deficite, veçanërisht në aftësitë e saj me rreze të mesme dhe të gjatë veprimi, veçanërisht me armët bërthamore.
Por jo të gjithë ekspertët janë të bindur nga Burevestnik. Disa argumentojnë se edhe nëse Rusia arrin ta vërë në punë reaktorin e saj bërthamor në mënyrë të besueshme, raketa mund të mos i japë Rusisë një avantazh të madh.
Fabian Hoffmann, bashkëpunëtor kërkimor në Projektin Bërthamor në Universitetin e Oslos, madje e përshkroi “Burevestnik” në X si një armë “të padobishme dhe të tepërt”.
Sipas vëzhguesve, pesë shkencëtarë rusë u vranë gjatë një prove të Burevestnik në vitin 2019. Disa punëtorë u hodhën në det dhe më vonë u regjistrua një rritje e niveleve të rrezatimit në zonë. Ende është e paqartë nëse rrezatimi shkaktoi ndonjë vdekje.
Ideja themelore, kombinimi i një reaktori bërthamor me një armë bërthamore, u refuzua nga Shtetet e Bashkuara në vitet 1950 për shkak të rreziqeve të përfshira.
Sipas William Alberque, një bashkëpunëtor i lartë në Forumin e Paqësorit dhe ish-drejtor i kontrollit të armëve të NATO-s, rreziku më i madh vjen në momentin e nisjes: nëse një Burevestnik do të goditej, materiali radioaktiv nga reaktori i tij bërthamor mund të shpërndahej në një zonë të gjerë “si një mini Çernobil në qiell”.
Eksperti i pavarur bërthamor Pavel Podvig ishte më i kujdesshëm, duke i thënë DW: “Do të isha i kujdesshëm në pretendimin se ky ishte një Çernobil fluturues. Nëse do të kishte pasur një çlirim rrezatimi radioaktiv, do të ishte vënë re.” Një përplasje gjatë ngritjes ose fluturimit ndoshta do të ishte më e rrezikshme, shtoi ai.
