Duke dashur të monitorojë aktivitetin rus përgjatë kufirit të saj lindor, NATO pritet të përdorë E-3 Sentry, një aeroplan të vjetër mbikëqyrjeje dhe kontrolli, nga baza e saj në Geilenkirchen të Gjermanisë.
Sipas CNN, ky mision mban emrin e koduar “Eastern Sentry” dhe është përgjigja e Aleancës ndaj sfidave gjithnjë e në rritje nga avionët dhe dronët rusë që kanë shkelur ose janë afruar në mënyrë të rrezikshme me hapësirën ajrore të shteteve anëtare të NATO-s.
Vërehet se funksionimi i E-3 mbështetet në radarin e tij, i cili mund të zbulojë avionë në një distancë deri në 650 kilometra. Përveç avionëve, ai mund të gjurmojë anijet dhe automjetet në tokë shumë përtej kufijve të NATO-s.
Gjatë udhëtimit të mbikëqyrjes tetë-orëshe të mbuluar nga CNN, avioni fluturoi mbi Poloni, duke regjistruar lëvizje në zona të tilla si Kaliningrad, Bjellorusia dhe Deti Baltik.
Ndërsa shumica e fluturimeve ruse u konsideruan “rutinë”, incidentet në javët e fundit tregojnë se tensionet po rriten në mënyrë të rrezikshme.
Shkelje me 20 dronë rusë
Më 9 shtator, rreth 20 dronë rusë shkelën hapësirën ajrore polake, duke e detyruar Aleancën të ngrinte avionë luftarakë nga vende të ndryshme për t’i kapur ato.
Një incident i ngjashëm ndodhi disa ditë më vonë në Rumani, ndërsa në fund të shtatorit, tre avionë luftarakë rusë MiG-31 fluturuan mbi territorin estonez për 12 minuta një “përjetësi” për një fluturim të tillë përpara se të interceptoheshin nga avionë aleatë. Rusia i mohon shkeljet, por NATO thotë se ka prova.
Bashkëpunimi transnacional në këtë fushë
Ekuipazhi i E-3 përbëhej nga oficerë nga vende të ndryshme: Shtetet e Bashkuara, Kanadaja, Gjermania, Spanja, Turqia, Portugalia, Danimarka, Rumania dhe Holanda. “Këta kufij janë tanët, ne i mbrojmë ata sikur të ishin atdheu ynë”, tha nënkoloneli i Forcave Ajrore të SHBA-së, Steven Wannon.
Ekipe si ajo e Kapitenit Amerikan Jacob Anderson monitorojnë vazhdimisht trafikun ajror dhe sinjalizojnë “gjurmë të dyshimta” domethënë, avionë që mund t’i afrohen kufirit.
Këto indikacione u përcillen autoriteteve kombëtare për përgjime të mundshme. Përveç mbikëqyrjes, ekuipazhi vepron edhe si një qendër menaxhimi operacionesh, duke i drejtuar luftëtarët e Aleancës drejt “gjurmëve” të zbuluara.
Misionet shpesh i kalojnë 15 orët, duke kërkuar furnizim me karburant nga ajri një proces i vështirë, veçanërisht për një avion me madhësinë e një avioni komercial. Ekuipazhi i E-3 kryen gjithashtu stërvitje të rregullta për emergjenca, të tilla si zjarre gjatë fluturimit ose ulje në një mjedis luftimi.
Përveç shkeljeve ushtarake, incidentet me dronë të regjistruara në vende si Danimarka, ku aeroporti i Kopenhagenit u mbyll së fundmi, po shkaktojnë gjithashtu shqetësim.
Autoritetet daneze po e quajnë atë një sulm hibrid, pa i përmendur autorët, megjithëse kryeministri i vendit ka bërë akuza të qarta kundër Rusisë.
“Muri i dronëve”
Në nivel evropian, po diskutohet vazhdimisht për ndërtimin e një “muri me dronë”, një sistem për të mbrojtur kufijtë nga sulmet e avionëve të vegjël pa pilot, qoftë për spiunazh apo sabotim.
“Provokimet ruse po shtohen”, tha së fundmi Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte. “Misioni Eastern Sentry i shton fleksibilitet dhe forcë mbrojtjes së Aleancës.”
