Shkalla e përgjimeve të Kievit po bie, ndërsa sulmet armike i shmangen përgjuesve amerikanë në sekondat e fundit. Bombardimet që synonin prodhuesit ukrainas të dronëve këtë verë ishin një shembull kryesor i raketave balistike të përmirësuara të Rusisë, të cilat tani janë më të afta të përballojnë bateritë Patriot të amerikanëve, thanë për Financial Times zyrtarë aktualë dhe ish-ukrainasë dhe perëndimorë.
Rusia me shumë gjasa ka modifikuar sistemin e saj të lëvizshëm Iskander-M, i cili qëllon raketa me një rreze veprimi të vlerësuar deri në 500 km, si dhe raketat e saj balistike Kinzhal, të cilat mund të fluturojnë deri në 480 km, shtuan ata.
Raketat tani ndjekin një trajektore tipike përpara se të devijojnë dhe të hyjnë në një zhytje të mprehtë përfundimtare ose të kryejnë manovra që “ngatërrojnë dhe shmangin” interceptorët Patriot.
Është një “ndryshim i lojës për Rusinë”, tha një ish-zyrtar ukrainas. Ndërsa Kievi përballet gjithashtu me dërgesa më të ngadalta të raketave të mbrojtjes ajrore nga Shtetet e Bashkuara, fushata e raketave ka dëmtuar objektet kryesore ushtarake dhe infrastrukturën kritike përpara dimrit.
Shkalla e përgjimit të raketave balistike të Ukrainës u përmirësua gjatë verës, duke arritur në 37 përqind në gusht, por ra ndjeshëm në 6 përqind në shtator.
Forcat Ajrore të Ukrainës thanë dje se të 4 raketat Iskander-M të lëshuara gjatë natës i shpëtuan mbrojtjes së vendit dhe goditën objektivat e tyre. Të paktën katër uzina prodhimi dronësh në Kiev dhe përreth janë dëmtuar rëndë nga raketat këtë verë, thanë zyrtarë aktualë dhe ish-zyrtarë ukrainas. Kjo përfshinte një sulm të 28 gushtit ndaj një objekti që prodhon dronë turq Bayraktar , sipas postimeve publike nga zyrtarët lokalë.
Dy raketa të lëshuara në atë sulm duket se kishin synuar zyrat e një kompanie që projekton dhe prodhon komponentë për sisteme ajrore pa pilot, thanë dy zyrtarë të informuar mbi incidentin. Raketat ruse i shpëtuan mbrojtjes ajrore ukrainase dhe gjithashtu dëmtuan zyrat e delegacionit të BE-së dhe Këshillit Britanik, të cilat ndodheshin aty pranë.
“Patriot” janë të vetmit në arsenalin e Kievit të aftë për të rrëzuar raketat balistike ruse. Raketat kruiz të Moskës mund të rrëzohen nga sisteme më pak të sofistikuara të mbrojtjes ajrore, por përditësimet e kanë bërë këtë më të vështirë, thanë zyrtarët.
Një zyrtar perëndimor i informuar mbi të dhënat e performancës së Patriot tha se shenja e parë e një përmirësimi të raketave ruse ishte një rënie e ndjeshme në shkallët e përgjimit. Ata thanë se kishte dalë një “model” në të cilin raketat hyrëse po silleshin ndryshe në “fazën e tyre përfundimtare”, duke devijuar nga cilësimet e tyre të vendosura më parë.
Vlerësimi i zyrtarit mbështetet nga një raport i përgatitur nga inspektori i përgjithshëm special i Agjencisë së Inteligjencës së Mbrojtjes të SHBA-së, i cili mbulon periudhën nga 1 prilli deri më 30 qershor. Raporti tha se forcat e armatosura të Ukrainës “kanë pasur vështirësi në përdorimin e vazhdueshëm të sistemeve të mbrojtjes ajrore Patriot për t’u mbrojtur nga raketat balistike të Moskës për shkak të përmirësimeve të fundit taktike ruse, duke përfshirë përmirësimet që u lejojnë raketave të tyre të ndryshojnë trajektore dhe të manovrojnë në vend që të fluturojnë në një trajektore tradicionale balistike”.
Ajo përmendi një sulm rus më 28 qershor që përfshinte shtatë raketa balistike, nga të cilat Ukraina rrëzoi vetëm një, dhe një breshëri më 9 korrik, sulmi ajror më i madh që nga fillimi i luftës në atë kohë, që përfshinte 13 raketa, nga të cilat Kievi rrëzoi ose shtypi 7.
Ukraina po ndan të dhënat e angazhimit të raketave Patriot me Pentagonin dhe prodhuesit amerikanë të sistemit të mbrojtjes ajrore, thanë zyrtarë perëndimorë dhe ukrainas. Raytheon, me seli në Virxhinia, prodhon sistemin Patriot, ndërsa Lockheed Martin, me seli në Maryland, prodhon raketat interceptuese të sistemit.
Të dhënat përdoren për të bërë përditësimet e nevojshme për të mbajtur ritmin me rregullimet e Rusisë, por një zyrtar tha se këto përmirësime shpesh mbeten prapa taktikave në zhvillim të Moskës.
Sergiy Kyslytsya, zëvendësministri i parë i jashtëm i Ukrainës, i tha FT se “ rusët vazhdojnë të përmirësojnë ndjeshëm teknologjinë e raketave të tyre Iskander dhe raketave të tjera”.
Ai theksoi nevojën që partnerët e Kievit të kufizojnë rrjedhën e komponentëve të prodhuar në Perëndim në Rusi, përfshirë edhe përmes Kinës.
Analistët kanë thënë se ndryshimet në softuer kanë të ngjarë të jenë arsyeja kryesore për rritjen e efektivitetit të raketave ruse. Fabian Hoffmann, një studiues i raketave në Universitetin e Oslos, tha se prodhuesit shfrytëzojnë sistematikisht të dhënat e përgjimit për të përmirësuar performancën. Rusia, tha ai, duket se po e bën këtë.
Raketa Iskander-M “mund të manovrojë mjaft agresivisht në fazën përfundimtare”, vuri në dukje ai. Në vend të ndryshimeve të kushtueshme në harduerin, modifikimet në sistemet e udhëzimit mund të udhëzojnë një raketë të kryejë një manovër të shpejtë pak para se të godasë objektivin dhe pastaj të zhytet ndjeshëm, duke e komplikuar aftësinë e Patriot për të ndjekur dhe për t’u angazhuar.
“Një trajektore përfundimtare më e pjerrët, kjo është diçka që mund ta programosh në raketë”, tha Hoffman.
Ukraina dhe Rusia tashmë po “luanin një lojë përshtatshmërie” për sa i përket teknologjisë së armëve të tyre, tha ai. Por kishte edhe një lojë maceje me miun që po luhej në përpjekjen për të shkatërruar sistemet e armëve të njëri-tjetrit.
Raketat Kinzhal lëshohen nga bombarduesit strategjikë ose avionët luftarakë të Moskës, larg rrezes së veprimit të mbrojtjes ajrore të Ukrainës. Hedhësit e raketave Iskander të Rusisë ishin gjithashtu të vështirë për t’u neutralizuar nga Kievi, tha Hoffmann.
Sistemet e mbrojtjes ajrore Patriot të Ukrainës, të cilat përbëhen nga një radar, stacion kontrolli dhe raketa lëshuese të mbajtura në kamionë ose rimorkio, janë gjithashtu të lëvizshme. Disa prej tyre janë shënjestruar dhe dëmtuar pas muajsh sulmesh të vazhdueshme ruse, që do të thotë se arkitektura shumështresore e mbrojtjes ajrore e vendit është dobësuar.
Personeli i specializuar i trajnuar në sistemet Patriot po vihet gjithashtu në shënjestër, përfshirë nënkolonelin Denis Shakun, inxhinier kryesor i një njësie raketash kundërajrore në Brigadën e 96-të të Kievit.
Ai kishte ndihmuar në krijimin e sistemeve që meritohen për atë që Kievi e quajti rrëzimin e parë në botë të një rakete ruse Kh-47M Kinzhal. Shakun u vra në dhjetor ndërsa përpiqej të shpëtonte pajisjet Patriot gjatë një shkëmbimi zjarri pas një bastisjeje ruse në zonën e Kievit, sipas raporteve publike.
Më parë, raketat Patriot mbroheshin nga sisteme të tjera, të tilla si sistemet evropiane Iris-T dhe sistemet me rreze të mesme veprimi.
Ukraina nuk zbulon informacion në lidhje me numrin e baterive Patriot që ka ose se ku janë vendosur ato, por dihet se të paktën gjashtë janë dorëzuar, me komponentë për të paktën tre të tjera të dorëzuara në javët e fundit nga Gjermania dhe Norvegjia. Presidenti Volodymyr Zelensky u është lutur partnerëve perëndimorë të Ukrainës që t’i sigurojnë vendit të tij më shumë, duke ofruar të blejë deri në 10 sisteme të plota.
Me afrimin e dimrit, Zelensky ka paralajmëruar se Moska po kthehet në strategjinë e saj të njohur për të goditur rrjetin elektrik të Ukrainës për ta zhytur vendin në errësirë dhe për të minuar moralin. Por teknologjia e raketave në zhvillim e Rusisë e bën kërcënimin e këtij viti më akut.
“Për fat të keq, kjo është bërë tashmë një taktikë tradicionale ruse”, tha ai, duke shtuar “Rusia po përpiqet përsëri ta godasë Ukrainën me një ndërprerje të energjisë këtë vit”.
