Një makth i vjetër francez, ai i fuqisë ushtarake në rritje të Gjermanisë, po rishfaqet në një formë të re. Në të vërtetë, ankthet e shekullit të 19-të dhe të 20-të për një pushtim përgjatë lumit Rine janë zhdukur prej kohësh nga partneriteti franko-gjerman brenda aleancave evropiane dhe atlantike. Për më tepër, planet aktuale të Berlinit për të dyfishuar shpenzimet e mbrojtjes mirëpriten në Francë si një mburojë kundër agresionit rus dhe mosangazhimit të SHBA-së.
Megjithatë, sipas zyrtarëve anonimë të qeverisë, Presidenti francez Emmanuel Macron thuhet se është “i fiksuar” me lirinë e madhe fiskale që Gjermania ka për t’u riarmatosur gjatë pesë viteve të ardhshme, veçanërisht krahasuar me Francën e varfër.
Ai i frikësohet një pushtimi, jo të territorit francez, por të pozicionit mbizotërues të vendit të tij si fuqia më efektive ushtarako-diplomatike e BE-së. Ai është gjithashtu i shqetësuar nëse miliardat e Gjermanisë do të përdoren për të ndërtuar apo për të turbulluar vizionin e tij për një industri strategjikisht autonome evropiane të mbrojtjes.
Në teori, të dy vendet janë të detyruara nga zotimi i ri i anëtarëve të NATO-s për të shpenzuar 3.5 përqind të PBB-së për mbrojtje deri në vitin 2035. Por, ndërsa Gjermania ka një plan të besueshëm për të arritur këtë objektiv deri në vitin 2029, përveç granteve të mëdha nga një fond mbrojtës i BE-së që mund të mos ekzistojë kurrë, Franca nuk ka një mënyrë të dukshme për të përmbushur angazhimin e saj në NATO dhe për të ulur deficitin e saj buxhetor në 3 përqind të PBB-së në katër vjet.
Duke pasur parasysh hendekun midis PBB-ve dhe popullsisë së tyre, buxhetet e mbrojtjes të këtij viti të Gjermanisë dhe Francës janë afërsisht të krahasueshme, 86 miliardë euro në Gjermani dhe 62 miliardë euro në Francë. Megjithatë, deri në vitin 2029, Gjermania pret të shpenzojë 150 miliardë euro në vit; ndërsa Franca, edhe me planet e saj të zgjeruara të mbrojtjes, do të shpenzojë në rastin më të mirë 80 miliardë euro.
Megjithatë, disa zyrtarë të lartë francezë që folën me kusht anonimiteti hodhën poshtë frikën se fuqia e re ushtarake e Gjermanisë, dhe në një farë mase ajo e Polonisë, do të gërryejë ndikimin e Parisit në Bruksel. Ata argumentuan se statusi “special” i Francës brenda BE-së rrjedh edhe nga shtrirja e saj ushtarake globale, anëtarësimi i saj i përhershëm në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe parandalimi i saj bërthamor.
Shefat ushtarakë francezë që kërkuan të mbeteshin anonimë, gjithashtu e shpërfillën aftësinë e Bundeswehr-it për t’u bërë një forcë efikase pas tetë dekadash neveri historike ndaj gjithçkaje ushtarake. Ata thanë se shpenzimet për të kompensuar janë të mirëseardhura dhe të rëndësishme, por do të duhen shumë vite para se ushtria dhe forca ajrore gjermane të mund të përputhen me ato të Francës.
Megjithatë, problemi më i menjëhershëm është drejtimi i lëvizjes. A do të ndihmojë ndërtimi i ushtrisë gjermane në krijimin e një industrie mbrojtëse evropiane më strategjikisht autonome, në krijimin e vendeve të punës në Evropë dhe në forcimin e fuqisë ekonomike evropiane? Apo, a do të derdhë para në pajisje ushtarake amerikane të gatshme dhe do të favorizojë aleancat industriale me gjigantët amerikanë të mbrojtjes?
Ndonjëherë, kancelari gjerman Friedrich Merz i bën jehonë Macron-it për këtë çështje, duke thënë se rritja e shpenzimeve të mbrojtjes së vendit të tij duhet të ketë një “kornizë” evropiane dhe të promovojë “sovranitetin strategjik evropian”. Në raste të tjera, ai ka folur për një “kontratë koalicioni” brenda NATO-s dhe rëndësinë e partneritetit transatlantik.
Sidoqoftë, shkalla e madhe e shpenzimeve të Berlinit në vitet në vijim do ta bëjë në mënyrë të pashmangshme industrinë e saj të mbrojtjes lojtarin kryesor në inovacionin dhe prokurimin ushtarak evropian. Dhe në të kaluarën, pjesa më e madhe e industrisë së Gjermanisë preferonte të kërkonte partneritete me SHBA-në ose t’i drejtohej kompanive të reja gjermane në vend që të bashkëpunonte me lojtarë të vendosur në Francë ose vende të tjera të BE-së. Duke iu përmbajtur këtij modeli të vjetër, Parisi u zhgënjye nga vendimi i fundit i Rheinmetall për të hyrë në një marrëveshje me kompaninë amerikane Anduril për të prodhuar dronë dhe raketa. Por, ndërsa mund të jetë tepër vonë për ta larguar Gjermaninë nga avionët luftarakë amerikanë, e vërteta është se nuk mund të ketë kurrë një bazë të fortë ushtarako-industriale evropiane nëse vendet e BE-së nuk bashkohen për të zhvilluar armët e së ardhmes.
Prandaj, është jetike që Berlini dhe Parisi të krijojnë menjëherë një model për vitet e ardhshme të bumit dhe të dyfishojnë angazhimin e tyre politik ndaj bashkëpunimit franko-gjerman në inovacionin, trajnimin dhe prokurimin në mbrojtje. Dritarja e mundësisë është e ngushtë, dhe më pas, do të ketë vetëm hapësirë për të zbatuar vendimet e marra tashmë.
Pikëpamja e shumicës në Paris është se riarmatimi gjerman do t’i ngrejë këto çështje të “balancës industriale” shumë kohë përpara se të ngrejë çështje të “balancës politike” brenda BE-së. Por Merz gjithashtu e kupton se nëse nuk është i përfshirë në një konsensus evropian, fuqia ushtarake e Gjermanisë mund të bëhet një problem politik, dhe jo vetëm për francezët.
Megjithatë, Franca do ta shohë dekadën e ardhshme me ankth, pasi Gjermania do ta ruajë statusin e saj si fuqia industriale e Evropës, si dhe do të bëhet, vetëm për nga madhësia, fuqia ushtarake dominuese brenda BE-së.
E vërteta e pakëndshme për Francën është se kur bëhet fjalë për krijimin e një industrie mbrojtëse evropiane, dhe madje edhe për rritjen e shpejtë të mundshme të kapacitetit ushtarak të Francës, autonomia strategjike tani është në duart e Gjermanisë.
