Udhëheqës të vendeve që rreshtohen si kundërshtarë të perëndimit do të mblidhen në Pekin këtë javë, në mbështetje për presidentin Xi Jinping, ndwrsa Kina organizon një paradë përkujtimore me rastin e 80 vjetorit tw pwrfundimit tw Luftës sw Dytë Botërore. Kjo paradw është projektuar për të treguar forcën ushtarake dhe fuqinë gjeopolitike të Kinës.
I përshkruar nga analistët perëndimorë si “boshti i trazirave”, bashkëpunimi ushtarak, ekonomik dhe politik midis Rusisë, Kinës, Iranit dhe Koresë së Veriut është shfaqur në fushën e betejës në Ukrainë dhe në Lindjen e Mesme këtë vit.
Por të mërkurën do të jetë Pekini ai që do të jetë në qendër të vëmendjes si ekonomia e dytë më e madhe në botë dhe superfuqia në rritje, duke e paraqitur veten si një alternativë ndaj një rendi global të udhëhequr nga Perëndimi.
Në paradën ushtarake të koreografuar mirë në sheshin Tiananmen të Pekinit për të përkujtuar 80 vjetorin e humbjes së Japonisë në Luftën e Dytë Botërore, e njohur në Kinë si rezistenca kundër agresionit japonez, do të marrin pjesë 26 krerë shtetesh. Përveç Rusisë, Koresë së Veriut dhe Iranit, udhëheqës nga Mianmari, Mongolia, Indonezia, Zimbabvet dhe vendet e Azisë Qendrore do të jenë dëshmitarë të zbulimit nga Kina të një game armësh të gatshme për luftë. Të vetmit udhëheqës perëndimorë në listën e të ftuarve të publikuar nga Ministria e Punëve të Jashtme e Kinës janë nga Serbia dhe Sllovakia.
“Xi Jinping po përpiqet të paraqesë ambicien e tij për rendin global”, tha Yu Jie, një bashkëpunëtor i lartë kërkimor në Chatham House. Sipas pikëpamjes së Xi, “bota duhet të jetë shumëpolare, e udhëhequr nga Kina dhe e bashkuar nga shumë vende jo-perëndimore”, tha Yu.
Vladimir Putin, presidenti i Rusisë, ndodhet tashmë në Kinë, pasi ka marrë pjesë në samitin e Organizatës së Bashkëpunimit të Shangait në Tianjin gjatë fundjavës. Presidenti i Indisë, Narendra Modi, mori pjesë gjithashtu në takimin vjetor të liderëve euroaziatikë, një shenjë e shkrirjes së marrëdhënieve Kinë-Indi në një kohë kur India është goditur nga tarifat prej 50% nga SHBA-të si ndëshkim për blerjet e naftës ruse .
Përveçse tregon fuqinë e Pekinit për të mbledhur udhëheqës jo-perëndimorë, kjo paradë, dy muaj pas paradës ushtarake të SHBA-së të mbajtur në ditëlindjen e 79-të të Donald Trump në mes të qershorit, ofron një krahasim të drejtpërdrejtë të forcës ushtarake amerikane dhe kineze me të cilin Pekini do të ndihet rehat.
Në muajt e fundit, Kina ka theksuar rëndësinë e narrativës së saj rreth humbjes së Japonisë në Luftën e Dytë Botërore, gjë që minimizon rolin e perëndimit. Në maj, kur Xi vizitoi Moskën për paradën e Ditës së Fitores në Rusi, ai shkroi një artikull duke bërë thirrje për “perspektivën e saktë historike” mbi luftën.
Xi tha se Kina dhe Bashkimi Sovjetik ishin teatrot kryesore të luftës në Azi dhe Evropë dhe se të dy vendet “shërbyen si shtylla kryesore e rezistencës kundër militarizmit japonez dhe nazizmit gjerman, duke dhënë kontribute të rëndësishme në fitoren e luftës botërore antifashiste”.
Artikulli i Xi-së nuk përmendi asnjë kontribut të SHBA-së apo të Evropës kundër forcave të Boshtit në luftë.
Analistët do ta ndjekin nga afër paradën e së mërkurës për shenja të përmirësimit ushtarak të Kinës, veçanërisht çdo gjë që mund të jetë me rëndësi të veçantë për një sulm ndaj Tajvanit.
“Tajvani është pjesa e madhe e pathënë e paradës”, tha Charles Parton, një bashkëpunëtor i lartë në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara. Duke projektuar fuqi ushtarake, tha ai, Pekini po “u dërgon një mesazh tajvanezëve se rezistenca është e kotë”.
Në maj, armët kineze u duk se e vërtetuan veten në një konflikt midis Indisë dhe Pakistanit, kur Pakistani përdori avionë luftarakë kinezë J10-C për të rrëzuar disa avionë luftarakë indianë. Roli i pajisjeve kineze në atë konflikt, ndonëse nuk u pranua kurrë zyrtarisht nga Pekini, megjithatë u theksua në median kineze si një histori suksesi për aftësitë ushtarake të Kinës.
Avionë edhe më të përparuar mund të ekspozohen në paradën e kësaj jave. Wezeman pret të shohë të ashtuquajturit avionë luftarakë të “gjeneratës së pestë”, siç është J-20, një version më i përparuar dhe i fshehtë i avionëve J-10C të përdorur nga Pakistani në maj.
Çështja kryesore është se avionët luftarakë kinezë prodhohen gjithnjë e më shumë me motorë kinezë në vend të atyre rusë, pjesë e planit të modernizimit ushtarak të Kinës, i cili thekson rëndësinë e vetëmbështetjes. “I gjithë qëllimi për Kinën është të jetë plotësisht e pavarur nga kushdo tjetër, përfshirë rusët”, tha Wezeman.
Kjo dëshirë për vetëmjaftueshmëri ushtarake vjen në një kohë kur aleati kryesor i Kinës në skenën botërore, Rusia, është mbështetur nga mbështetja ekonomike kineze dhe trupat e Koresë së Veriut gjatë luftës së saj në Ukrainë. Shumë analistë besojnë se Pekini po nxjerr mësime nga ai konflikt për të informuar mendimin e tij rreth një konflikti të mundshëm me Tajvanin, një ishull vetëqeverisës që Kina e pretendon si pjesë të territorit të saj.
Edhe pse është e vështirë të tregosh përparimin detar të Kinës në një paradë nëpër rrugët prej betoni të Pekinit, mund të ketë teknologji të caktuar, të tilla si dronët supersonikë dhe dronët e mëdhenj nënujorë, që mund të tregojnë aftësinë e Kinës për të “penguar këdo që vjen në ndihmë të Tajvanit nëpërmjet detit”, tha Wezeman.
Kush do të shkojë në paradën e Ditës së Fitores në Kinë?
Presidenti rus Vladimir Putin dhe Kim Jong-un i Koresë së Veriut do të marrin pjesë në paradën e Ditës së Fitores më 3 shtator, duke shënuar fundin e Luftës së Dytë Botërore pas dorëzimit zyrtar të Japonisë. Do të jetë hera e parë që të dy udhëheqësit shfaqen në publik së bashku me Xi.
Shefi i juntës së Mianmarit, Min Aung Hlaing, i cili rrallë udhëton jashtë vendit, do të marrë pjesë gjithashtu, tha të enjten ministria e jashtme kineze.
Shumica e udhëheqësve perëndimorë pritet ta shmangin paradën, duke e bërë atë një shfaqje të madhe të solidaritetit diplomatik midis Kinës, Rusisë dhe jugut global.
Të vetmit krerët e shteteve ose qeverive perëndimore që marrin pjesë në ngjarjet në Pekin janë Robert Fico, kryeministri i Sllovakisë, shteti anëtar i BE-së, dhe Aleksandar Vuçiç, presidenti i Serbisë.
Fico ka qenë kundërshtar i sanksioneve ndaj Rusisë për luftën e saj kundër Ukrainës dhe ka prishur marrëdhëniet me BE-në duke vizituar Moskën. Vuçiç vizitoi gjithashtu Moskën në maj dhe dëshiron marrëdhënie të mira me Rusinë dhe Kinën, por thotë se Serbia mbetet e përkushtuar për t’u bashkuar me BE-në.
Kombet e Bashkuara do të përfaqësohen nga nënsekretari i përgjithshëm Li Junhua, i cili më parë ka shërbyer në pozicione të ndryshme në Ministrinë e Jashtme kineze, përfshirë kohën si ambasador kinez në Itali, San Marino dhe Mianmar.
Çfarë thonë ekspertët?
Analistët politikë thonë se parada është hartuar për të demonstruar ndikimin e Xi-së mbi kombet që synojnë riformësimin e rendit global të udhëhequr nga Perëndimi.
“Xi Jinping po përpiqet të tregojë se është shumë i fortë, se është ende i fuqishëm dhe i mirëpritur në Kinë”, tha Alfred Wu, profesor i asociuar në shkollën e politikave publike Lee Kuan Yew në Universitetin Kombëtar të Singaporit.
Lim Chuan-Tiong, një studiues në Institutin për Studime të Avancuara mbi Azinë në Universitetin e Tokios, tha se qëllimi kryesor i “spektaklit të përkohshëm” ishte përforcimi i pushtetit të Xi-së dhe forcës së PKK-së.
“Përkujtimi i 80-vjetorit nuk kërkon domosdoshmërisht një paradë ushtarake”, tha ai, duke vënë në dukje se Kina filloi ta shënonte këtë datë vetëm 10 vjet më parë dhe me një kosto shumë më të ulët se buxheti.
“Shumica e udhëheqësve që marrin pjesë, ata që janë ftuar, nuk janë atje për të mbështetur përkujtimin e 80-vjetorit të fitores së Luftës së Dytë Botërore nga ana e Kinës”, tha Lim. “Ata janë atje për t’i dhënë fytyrë Kinës, për t’u dhënë fytyrë udhëheqësve kinezë dhe për të shmangur dëmtimin e marrëdhënieve dypalëshe. Shumë e thjeshtë”. /Përshtatur nga The Guardian/
