Presidenti rus, Vladimir Putin, po kërkon që Ukraina të dorëzojë të gjithë rajonin lindor të Donbasit, të heqë dorë nga ambiciet për t’u bashkuar me NATO-n, të mbetet neutrale dhe të mos lejojë trupa perëndimore në vend. Këto u raportuan për Reuters nga tre burime të njohura me qëndrimin e Kremlinit.
Putin u takua me Donald Trump në Alaskë të premten, në samitin e parë mes Rusisë dhe SHBA-së pas më shumë se katër vitesh. Gjatë tre orëve të bisedimeve të mbyllura, ata diskutuan kryesisht për mundësitë e një kompromisi për Ukrainën, sipas burimeve.
Pas takimit, Putin u shpreh pranë Trump se takimi mund të hapë rrugën për paqen, por asnjë nga udhëheqësit nuk dha detaje konkrete për përmbajtjen e diskutimeve. Sipas raportimeve më të hollësishme që Reuters ka siguruar mbi ofertën ruse, Kremlini duket i gatshëm të bëjë disa kompromisime territoriale, duke ulur kërkesat që kishte vendosur në qershor 2024. Në atë kohë, Rusia kërkonte që Ukraina të dorëzonte katër provincat që Moska i konsideron si pjesë të saj: Donetsk dhe Luhansk në lindje, si dhe Kherson dhe Zaporizhzhia në jug.
Ky propozim u refuzua menjëherë nga Kiev, që e konsideroi të barabartë me dorëzimin. Megjithatë, sipas burimeve, në ofertën e re Putin mbetet i vendosur që Ukraina të tërhiqet plotësisht nga pjesët e Donbasit që ende kontrollon, ndërsa Moska do të ndalojë avancimin në linjat aktuale në Zaporizhzhia dhe Kherson. Rusia kontrollon rreth 88% të Donbasit dhe 73% të Zaporizhzhia dhe Kherson, sipas vlerësimeve amerikane dhe të dhënave publike.
Putin kërkon gjithashtu që Ukraina të heqë dorë nga ambiciet për NATO-n dhe të marrë një garanci ligjore nga aleanca ushtarake e udhëhequr nga SHBA, që të mos zgjerohen më në lindje. Ai kërkon gjithashtu kufizime për ushtrinë ukrainase dhe një marrëveshje që nuk do të dërgohen trupa perëndimore në territorin e Ukrainës si forcë paqeruajtëse.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelenskiy, ka refuzuar çdo ide të tërheqjes nga territori i njohur ndërkombëtarisht dhe ka theksuar se Donbasi industrial është një fortifikim kyç për mbrojtjen e vendit. “Nëse flasim thjesht për tërheqje nga lindja, nuk mund ta bëjmë këtë. Kjo është çështje mbijetese për vendin tonë,” tha ai.
Trump ka shprehur dëshirën për të ndalur “masakrën” e luftës dhe të mbahet mend si një “president paqeje”. Ai ka nisur ndërmjetësimin për një takim mes udhëheqësve rus dhe ukrainas, që mund të pasohet nga një samit trilateral me SHBA-në.
Ekspertë politikë paralajmërojnë se çdo kërkesë për tërheqje të Ukrainës nga Donbasi është e papranueshme politikisht dhe strategjikisht. Megjithatë, samiti i Alaskës mund të jetë mundësia më e madhe për paqe që nga fillimi i luftës, për shkak të diskutimeve konkrete dhe gatishmërisë së Putin për kompromis.
Sipas burimeve, ka dy rrugë: luftë ose paqe, dhe nëse nuk arrihet paqe, lufta do të vazhdojë.
