Udhëheqësit evropianë po zhvillojnë bisedime të reja pas takimit të tyre në Shtëpinë e Bardhë me Volodymyr Zelensky, mes pasigurisë mbi gatishmërinë e Vladimir Putin për t’u takuar me presidentin ukrainas.
Vërshimi i diplomacisë së Evropës, pas një vizite të përbashkët të paprecedentë së bashku me Zelensky-n në Shtëpinë e Bardhë, synonte ta shtynte Donald Trump-in të mbante një qëndrim më të ashpër ndaj Putinit, disa ditë pas samitit të tyre miqësor në Alaska.
Trump, së bashku me disa udhëheqës evropianë në Uashington, tha se Putin kishte rënë dakord të zhvillonte bisedime ballë për ballë me Zelenskyn në javët e ardhshme, në një përpjekje për t’i dhënë fund luftës trevjeçare e gjysmë në Ukrainë .
Të martën, Macron propozoi Gjenevën si vend për takimin dhe një zyrtar i lartë amerikan i tha Reuters se edhe Hungaria po shqyrtohej si mundësi. Megjithatë, Moska ende nuk ka konfirmuar nëse një takim i tillë, i cili do të ishte i pari midis dy udhëheqësve që nga pushtimi, është në proces.
Ndihmësi i Kremlinit, Yuri Ushakov, tha vetëm se Putin dhe Trump diskutuan idenë e “rritjes së nivelit të përfaqësuesve” në bisedimet për Ukrainën. Në komentet e së hënës vonë, Ushakov nuk sqaroi se çfarë do të nënkuptonte kjo dhe nuk përmendi një takim të mundshëm trepalësh me Trump dhe Zelensky.
Të martën, ministri i jashtëm rus, Sergei Lavrov, i tha televizionit shtetëror se çdo takim midis presidentëve rusë dhe ukrainas do të duhej të përgatitej “shumë me kujdes”.
Në qendër të bisedimeve të së martës midis aleatëve evropianë është çështja se çfarë garancish sigurie mund t’i ofrohen Ukrainës. Të hënën, Zelensky i përshkroi garancitë e sigurisë si “një çështje kyçe, një pikënisje drejt përfundimit të luftës” dhe ai vlerësoi sinjalin e Trump se SHBA-të ishin gati të ishin pjesë e asaj garancie.
Zelensky tha se këto garanci do të “formalizoheshin në një farë mënyre brenda javës ose 10 ditëve të ardhshme”, gjë që mund të jetë një kohë e gjatë kur bëhet fjalë për diplomacinë që përfshin Shtëpinë e Bardhë të Trump.
Në një postim në rrjetet sociale të hënën vonë, Trump tha se bisedimet në Shtëpinë e Bardhë përfshinin plane që vendet evropiane t’i jepnin garanci sigurie Ukrainës, me SHBA-në që vepronte si “koordinator”.
Britania dhe disa aleatë evropianë kanë hedhur idenë e një “force sigurie” që mund të dërgohet në Ukrainë sipas një marrëveshjeje të ardhshme paqeje për të penguar agresionin e ripërtërirë rus. Planet e tyre do të kishin nevojë për mbështetje të fortë nga SHBA-ja dhe Trump ka rezistuar ndaj vendosjes së trupave amerikane si garantues të çdo zgjidhjeje.
Moska lëshoi një deklaratë të hënën në mbrëmje duke hedhur poshtë çdo mundësi për vendosjen e personelit të NATO-s në Ukrainë. “Ne riafirmojmë kundërshtimin tonë kategorik ndaj çdo skenari që përfshin vendosjen e një kontingjenti të NATO-s në Ukrainë”, tha ministria e jashtme e Rusisë.
Propozime të tjera për garanci sigurie përfshijnë aleatët perëndimorë që i ofrojnë Ukrainës mbrojtje në stilin e nenit 5, të ngjashme me premtimin e mbrojtjes kolektive të NATO-s që e trajton një sulm ndaj një anëtari si një sulm ndaj të gjithëve.
Në një deklaratë pas takimit të së hënës në Shtëpinë e Bardhë, kryeministrja e Italisë, Giorgia Meloni, tha se ndërsa Ukraina nuk do t’i bashkohej NATO-s, aleatët perëndimorë do të angazhoheshin për “një klauzolë sigurie kolektive që do t’i lejonte Ukrainës të përfitonte nga mbështetja e të gjithë partnerëve të saj, përfshirë Shtetet e Bashkuara, të gatshëm të ndërmarrin veprime nëse sulmohet përsëri”.
Zelensky e ka bërë të qartë se Ukraina do të refuzojë çdo marrëveshje që kufizon madhësinë e forcave të saj të armatosura, duke këmbëngulur se “një ushtri e fortë ukrainase” duhet të jetë pjesë e garancive të sigurisë së vendit. Këto propozime bien ndesh me kushtet që Putini i ka përcaktuar më parë si të pranueshme për t’i dhënë fund luftës.
Ndërsa udhëheqësit perëndimorë u shprehën me ton optimist dhe urime ndaj Trump në Shtëpinë e Bardhë, hendeku midis kërkesave të Rusisë dhe gatishmërisë së Ukrainës për të bërë lëshime mbetet i madh.
Tashmë ka një konfuzion të përhapur mbi atë që saktësisht propozoi Trump dhe çfarë ka pranuar Putin gjatë samitit të Alaskës. Disa kanë frikë se Trump mund ta ketë ekzagjeruar rezultatin dhe ta ketë gjykuar gabim gatishmërinë e Moskës për kompromis.
Takimi i së hënës në Shtëpinë e Bardhë hodhi pak dritë mbi kushtet territoriale të Putinit. Udhëheqësi rus ka kërkuar tërheqjen e Ukrainës nga Donetsku dhe Luhansku, por Zelensky ka vendosur një vijë të kuqe të fortë kundër dhënies së tokës përtej pushtimit aktual ose legjitimimit të kontrollit të Moskës.
Disa vëzhgues thonë se pavarësisht të gjitha manovrave diplomatike, ka pasur pak lëvizje të vërteta drejt përfundimit të luftës. “Asgjë nuk kishte ndodhur në Anchorage më 15 gusht. Asgjë nuk ndodhi dje në Uashington DC”, shkroi në X Gérard Araud, ish-ambasadori francez në SHBA.
“Putin, Zelensky dhe udhëheqësit evropianë u lehtësuan të gjithë: ata kishin shmangur marrjen e vendimeve të padëshiruara nga Trump. Ishte triumfi i paqartësisë boshe dhe angazhimeve të pakuptimta”, shkroi ai. /Përshtatur nga The Guardian/
