Edhe pse tensioni në Lindjen e Mesme është ulur kohët e fundit, frika e një lufte bërthamore vazhdon të ekzistojë dhe të shqetësojë planetin. Sepse një shpërthim bërthamor pa asnjë paralajmërim mund të shkaktojë humbje masive.
Sigurisht, ka hapa që dikush mund të ndërmarrë për të mbrojtur veten dhe të dashurit e tij nga rrezatimi pas një shpërthimi bërthamor . Qëndroni brenda. Shkoni në qendër të një ndërtese ose në bodrum për të shmangur kontaktin me materialin radioaktiv jashtë.
Shpërthim bërthamor: 10 minutat e para janë vendimtare
Një shpërthim bërthamor është i aftë të shkaktojë viktima masive. Përgatitja adekuate dhe reagimi i duhur ndaj një alarmi bërthamor ose shpërthimi të mundshëm mund të mbrojnë. Mënyra më e mirë për të mbrojtur veten dhe familjen tuaj para, gjatë dhe pas një shpërthimi bërthamor është të hyni në qendër të një ndërtese ose bodrumi.
Më 6 gusht 1945, z. Eizo Nomura ishte në bodrumin e një ndërtese në Hiroshima, rreth 170 metra nga vendi ku ndodhi shpërthimi. Ai i mbijetoi bombës atomike dhe vdiq në vitin 1982 në moshën 84 vjeç. Shumica e njerëzve që janë brenda disa qindra metrave nga një shpërthim bërthamor nuk kanë gjasa të mbijetojnë, veçanërisht nëse nuk janë të përgatitur.
Duhet të jeni brenda para se të mbërrijë tymi. Pas një shpërthimi, do të keni rreth 10 minuta për të gjetur një strehë të përshtatshme para se të mbërrijë tymi. Nëse një ndërtesë ose bodrum shumëkatësh është i arritshëm, duhet të hyni brenda pak minutash nga shpërthimi. Ndërtesat më të sigurta kanë mure me tulla ose beton. Garazhet nëntokësore dhe metrotë mund të jenë gjithashtu një strehë e mirë.
24 orët e para
Pas një shpërthimi bërthamor, nëse besoni se mund të jeni ekspozuar ndaj pasojave radioaktive, shtresat e jashtme të rrobave dhe këpucëve të kontaminuara duhet të hiqen dhe çdo lëkurë dhe qime e ekspozuar duhet të fshihet ose lahet. Çdo kafshë shtëpiake potencialisht e kontaminuar duhet të krehet në një dhomë larg vendit ku strehohen njerëzit dhe të lahet, nëse është e mundur.
Ushqimet, pijet dhe ilaçet që ndodhen tashmë në dyqane ose në strehën tuaj janë të sigurta për t’u konsumuar. Për udhëzime, akordohuni me çdo mjet të disponueshëm, siç janë stacionet AM/FM që përdorin radio me bateri. Qëndroni brenda përveç nëse udhëzoheni ndryshe.
Rreziku nga pasojat radioaktive do të ulet shpejt. Qëndroni në vendin më të mbrojtur (bodrum ose qendër të një ndërtese të madhe) për 12-24 orët e para, përveç nëse kërcënoheni nga rreziku i menjëhershëm (p.sh. zjarr, rrjedhje gazi, shembje ndërtese ose lëndim serioz) ose nëse autoritetet ju këshillojnë se është e pasigurt të qëndroni atje.
48 orët e ardhshme
Për sa kohë që i keni ndjekur hapat e mësipërm në 24 orët e para pas një shpërthimi bërthamor, do ta keni mbrojtur veten nga mundësia e ekspozimit ndaj niveleve të rrezikshme të rrezatimit. Pas 24 orësh, nivelet e rrezatimit në natyrë do të jenë ulur ndjeshëm, por masat mbrojtëse mund të jenë ende në fuqi në zonën tuaj.
Ndiqni çdo media të disponueshme për udhëzime të përditësuara. Jini të përgatitur të evakuoheni nëse ju udhëzohet ta bëni këtë. Minimizoni kohën e kaluar jashtë nëse duhet të dilni jashtë, maksimizoni kohën e kaluar në vendet më të mbrojtura brenda strehës suaj.
Udhëzime në rast se ju urdhërohet të qëndroni brenda
-Qëndroni brenda përveç nëse jeta juaj është në rrezik në rast urgjence (urgjencë mjekësore ose nëse streha juaj kërcënohet nga zjarri, shembja ose ndonjë rrezik tjetër).
-Nëse duhet të dilni jashtë për arsye që kërcënojnë jetën ose për të gjetur një strehë më të qëndrueshme me ushqim dhe ujë, zvogëloni kohën që kaloni jashtë dhe mbuloni hundën dhe gojën me një maskë ose leckë. Nëse është e mundur, mbuloni këpucët dhe rrobat. Kur të ktheheni, hiqni shtresën shtesë dhe më pas fshijini ose lani zonat e ekspozuara të lëkurës me sapun dhe ujë.
-Fëmijët dhe gratë shtatzëna janë më të ndjeshme ndaj rrezatimit dhe duhet të maksimizojnë kohën e tyre në zonat më të mbrojtura brenda strehës (në qendër të ndërtesës ose në zonat nëntokësore).
-Vazhdoni të konsumoni ushqimin dhe ujin e pijshëm të ruajtur me kujdes, pasi mund t’ju duhet të qëndroni në strehë për disa ditë. Paketimet/enët e jashtme duhet të fshihen ose shpëlahen më parë. Lani duart para se të prekni ushqimin. Shmangni vjeljen dhe konsumimin e frutave dhe perimeve nga kopshtet lokale, pasi ato mund të jenë të kontaminuara.
-Nëse nuk ju janë dhënë udhëzime të ndryshme, uji i rubinetit është i sigurt për t’u larë apo edhe për t’u pirë, për sa kohë që nuk ka një burim tjetër alternativ.
-Nëse është e mundur, merrni në konsideratë krijimin e një pike/hapësire/dhome të ndihmës së shpejtë për vetëndihmë në një ndërtesë/strehë të mbrojtur. Mbështetni kujdesin për popullatat vulnerabël, siç janë fëmijët, të moshuarit dhe personat me aftësi të kufizuara.
-Anëtarët e familjes së ndarë duhet të qëndrojnë në strehën e tyre. Dalja jashtë për të gjetur të dashurit tuaj mund t’ju ekspozojë ju dhe ata ndaj rrezatimit.
-Prindërit që janë ndarë nga fëmijët e tyre nuk duhet të përpiqen të hyjnë në shkolla ose në qendra kujdesi për fëmijë, përveç nëse udhëzohen ndryshe, pasi do të vënë veten dhe fëmijët e tyre në rrezik.
-Kërkoni ndihmë mjekësore urgjente vetëm nëse gjendja juaj është kërcënuese për jetën. Jini të përgatitur të prisni më gjatë se zakonisht.
-Mos shkoni në spital nëse nuk keni një gjendje mjekësore që kërcënon jetën.
-Udhëzime në rast se jepet një urdhër evakuimi
-Në rast të një urdhri evakuimi , udhëzimet ndryshojnë pavarësisht nëse dikush është në shtëpi apo jashtë në kohën e shpërthimit bërthamor.
Nëse jeni në shtëpi:
-Merrni me vete ilaçet e nevojshme, rroba dhe këpucë për të gjithë anëtarët e familjes, si dhe telefona celularë dhe çdo dokument të rëndësishëm mjekësor ose ligjor.
-Nëse po evakuoheni me kafshë shtëpiake, merrni me vete një kafaz/arkën, zinxhirin, ushqimin për kafshët shtëpiake, ilaçet për kafshët shtëpiake dhe të dhënat veterinare (nëse janë të disponueshme).
-Zbatoni udhëzimet se si të merrni fëmijët nga shkolla ose të afërmit e moshuar nga azilet/qendrat e kujdesit për të moshuarit, nëse janë të ndarë prej tyre.
-Merrni me vete furnizime emergjence (si një elektrik dore dhe bateri shtesë, një radio AM me bateri, një kuti të ndihmës së shpejtë dhe ilaçe, ushqim dhe ujë emergjence, artikuj higjiene (pelena, letër higjienike, peceta të lagura), një hapëse kanaçesh, një lugë, një thikë ose gërshërë, para në dorë dhe karta krediti).
Pasi të evakuoheni, mos u ktheni derisa autoritetet t’ju thonë se është e sigurt ta bëni këtë.
-Nëse nuk jeni në shtëpi:
Ndiqni udhëzimet e autoriteteve dhe mos u ktheni në shtëpinë tuaj nëse nuk ju thonë se mund ta bëni këtë.
